Oltalama (phishing) yoluyla hesabından para çıkan kişi genellikle iki ayrı süreci aynı anda yürütmek zorunda kalır: failin cezai sorumluluğu için şikâyet ve uğranılan zararın karşılanması için hukuk yolu. Bu iki süreç farklı mercilerde, farklı ispat mantığıyla işler. Failin bulunamadığı dosyalarda tazminat talebinin muhatabı çoğu zaman işlemi gerçekleştiren finans kuruluşu olur; bu rehber o eksene odaklanıyor.
İlk 24 Saatte Yapılacaklar
- Bankanın çağrı merkezine bildirim yapın ve bildirim saatini not edin; kayıt numarası isteyin.
- Hesabı ve kartları bloke ettirin, varsa şüpheli tanımlı cihazları kaldırın.
- Kolluğa veya savcılığa şikâyette bulunun; bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen suçlara ilişkin TCK hükümleri ve dolandırıcılık düzenlemeleri bu aşamada devreye girer.
- Para transfer edilen hesaba ilişkin bilgileri dilekçenizde belirtip bloke talebinde bulunun; hız burada belirleyicidir.
- Bankaya yazılı başvuru yapın ve işlem kayıtlarının saklanmasını talep edin.
Delil Zincirini Bozmamak
- Sahte siteye ait bağlantıyı, SMS'i veya e-postayı silmeyin; ekran görüntüsü alırken tarih ve gönderen bilgisinin görünmesine dikkat edin.
- Telefon görüşmesi yoluyla yönlendirildiyseniz arayan numarayı ve çağrı saatlerini arama kayıtlarından belgeleyin.
- Cihazınıza uzaktan erişim uygulaması kurdurulduysa uygulamayı kaldırmadan önce kaydını alın.
- Bankadan hesap hareketleri dökümünü ve varsa işlem doğrulama (OTP) kayıtlarını yazılı olarak isteyin.
- Yazışmaların tamamını tek bir kronolojik dosyada toplayın.
Tazminat Talebinin Hukuki Zemini
Bankaya yöneltilen taleplerde tartışma iki başlıkta toplanır: kuruluşun güvenlik yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirip getirmediği ve müşterinin kendi ağır kusurunun bulunup bulunmadığı. İşlemin olağandışı tutarda, alışılmadık saatte veya bilinmeyen bir cihazdan yapılması, sistemin bunu tespit edip engelleyip engellemediği sorusunu doğurur. Buna karşılık doğrulama kodunun üçüncü kişiyle paylaşılması, karşı tarafın kusur savunmasının merkezine yerleşir. Bu nedenle olayın nasıl geliştiği baştan sona ve tutarlı biçimde anlatılmalıdır.
Kişisel Verilere İlişkin Ayrı Bir Boyut
Oltalama saldırısı bir veri sızıntısından beslenmişse, 6698 sayılı Kanun kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve ardından Kurul'a şikâyet yolu ayrıca değerlendirilebilir. Bu yol tazminat davasının yerini almaz ancak ihlalin varlığını gösteren bir dayanak sağlayabilir. Erişimin engellenmesine ilişkin talepler bakımından 5651 sayılı Kanun'daki usul de gündeme gelebilir.
Sulh Önerisi Geldiğinde
Finans kuruluşları kimi dosyalarda kısmi iade önerebilir. Böyle bir öneri değerlendirilirken, kabul metninin diğer taleplerden feragat içerip içermediği dikkatle okunmalıdır. Failin sonradan yakalanması hâlinde ona karşı talep hakkının saklı tutulup tutulmadığı da metne yazılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Her oltalama olayının teknik akışı ve sorumluluk dağılımı farklıdır; işlem kayıtları incelenmeden yapılacak değerlendirme yanıltıcı olabileceğinden, süreç başlangıcında hukuki destek alınması önerilir.