İddianamenin kabulüyle soruşturma sona erer ve dosya kovuşturma aşamasına geçer. Bu geçiş, savunma açısından bir usul değişiminden ibaret değildir: artık deliller mahkeme önünde tartışılır, talepler duruşma tutanağına geçirilir ve her aşamanın kendi süresi işler. CMK ve TCK ekseninde bu aşamanın nasıl yönetileceğini ele alıyoruz.
Dosyanın Tamamını Okumadan Strateji Kurulmaz
- İddianamedeki eylem anlatımı ile dosyadaki delil arasındaki boşluklar tek tek işaretlenmelidir.
- Beyanlar arasındaki çelişkiler (müşteki, tanık, şüpheli ifadeleri) tarih sırasıyla karşılaştırılmalıdır.
- Bilirkişi veya uzmanlık raporu varsa, dayandığı veri seti ve yöntemi ayrıca incelenmelidir.
- Delilin hukuka uygun elde edilip edilmediği, esasa girmeden önce ele alınması gereken bir konudur.
Delil Taleplerini Zamanında Sunmak
Kovuşturmada en sık yapılan hata, delil taleplerinin son duruşmalara bırakılmasıdır. Tanık dinletilmesi, kamera kayıtlarının istenmesi, iletişim veya işlem kayıtlarının celbi gibi talepler ne kadar erken yapılırsa, kaydın saklama süresi dolmadan elde edilme ihtimali o kadar yüksektir. Her talep dilekçesinde neyin ispatlanmak istendiği yazılmalıdır; gerekçesiz talepler reddedilmeye açıktır. Talebin reddedildiği hâllerde bu husus tutanağa geçirilmeli, sonraki aşamada dayanak olarak kullanılabilmelidir.
Tebligat Gecikmesi ve Duruşmadan Haberdar Olma
Duruşma gününün bildirilmediği, adresin değiştiği veya tebligatın usulüne uygun yapılmadığı durumlar savunma hakkını doğrudan etkiler. Sanık veya katılan sıfatıyla dosyada bulunan kişinin adres bildirimini güncel tutması, bir tercih değil usul yükümlülüğüdür. Tebligatın geç ulaştığı ya da hiç ulaşmadığı hâllerde, öğrenme tarihi somut belgeyle ortaya konarak eski hâle getirme veya usulsüz tebliğ iddiası gündeme getirilebilir. Vekil bulunan dosyalarda tebligatın vekile yapılacağı gözden kaçırılmamalıdır.
Kararın Ardından İşleyen Süreler
- Hüküm yüze karşı açıklanmışsa süre tefhimden, yokluğunda verilmişse tebliğden işler; bu ayrım dosya kaderini belirler.
- Kanun yolu dilekçesinde sebepler somutlaştırılmalı; genel itiraz ifadeleri inceleme kapsamını daraltır.
- İnfaza ilişkin sonuçlar 5275 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir; koşullu salıverilme ve denetim yükümlülükleri hükümle birlikte planlanmalıdır.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda bu yolun tüketilip tüketilmediği kontrol edilmelidir.
Savunma Dosyasını Nasıl Kurmalı?
Duruşmaya, iddianamedeki her isnadı karşılayan bir eşleştirme tablosuyla gitmek en pratik yöntemdir: bir sütunda iddia, karşısında dosyadaki dayanak, üçüncü sütunda savunmanın dayanağı. Bu tablo hem beyanların tutarlı kalmasını sağlar hem de eksik kalan delil taleplerini görünür kılar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbir dosyanın yerine geçmez. Ceza yargılamasında sürelerin kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurduğundan, savunmanızı bir avukatla birlikte yürütmeniz önemlidir.