İddianamenin kabulüyle dosya kovuşturma aşamasına geçer ve artık her ara karar bir yol ayrımıdır. CMK, bu aşamada verilen kararların bir kısmına karşı itiraz kanun yolunu öngörür; ayrıca belirli suç tipleri bakımından uzlaştırma seçeneği yargılama sırasında da gündeme gelebilir. Bu rehber iki mekanizmayı birlikte ele alır.
İtiraz Edilebilecek Kararları Ayırt Etmek
Duruşma sırasında verilen her karar aynı kanun yoluna tabi değildir. Tutuklamaya, adli kontrole ve koruma tedbirlerine ilişkin kararlar itiraz konusu iken, hükmün kendisi istinaf kanun yoluna tabidir. İtiraz süresi kararın öğrenilmesi veya tebliğinden itibaren işler ve kısadır; dilekçe kararı veren mahkemeye verilir, inceleme ise kanunda gösterilen mercide yapılır.
İtiraz Dilekçesinde Gücü Belirleyen Unsurlar
- Kararın dayandığı somut olgunun dosyada karşılığının bulunup bulunmadığı
- Tedbirin ölçülülüğü ve daha hafif bir tedbirin yeterli olacağı gerekçesi
- Delillerin toplanmış olması nedeniyle karartma ihtimalinin ortadan kalkması
- Sanığın sabit ikamet, iş ve aile bağlarını gösteren belgeler
Uzlaştırma Seçeneği
Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlar bakımından uygulanır ve kapsamı taraf iradesiyle genişletilemez. Soruşturmada uygulanmamışsa, suç vasfının değişmesi gibi hâllerde kovuşturmada da gündeme gelebilir. Uzlaşmanın sağlanması ve edimin yerine getirilmesi dosyayı sonlandırıcı sonuç doğurduğundan, teklif değerlendirilirken edimin niteliği, ödeme takvimi ve yerine getirilmemesi hâlinde ne olacağı önceden konuşulmalıdır. Mağdur açısından ise uzlaşma, tazminat talebinden feragat anlamına gelip gelmediği yönüyle ayrıca incelenmelidir.
Yargılamayı Sürdürme Tercihi
Bazı dosyalarda beraat ihtimali, uzlaşmayla elde edilecek kesinlikten daha değerlidir; özellikle isnadın mesleki sonuç doğurduğu hâllerde bu belirleyicidir. Buna karşılık TCK kapsamındaki nitelendirme tartışmalıysa ve dosyadaki delil durumu güçlüyse, yargılamayı sürdürmenin infaz aşamasındaki sonuçları 5275 sayılı Kanun çerçevesinde önceden hesaplanmalıdır. Karar, duygusal değil, delil durumu ve öngörülebilir sonuç üzerinden verilmelidir.
Duruşma Öncesi Kontrol
- Dosyaya son gelen belgelerin incelenmiş olması
- Tanık listesi ve her tanığın hangi vakıayı karşıladığı
- Talep edilecek bilirkişi incelemesinin kapsamı
- Süreli kararlar için itiraz takvimi
Ceza yargılamasında her dosya kendi delil yapısıyla değerlendirilir. Kanun yolu süreleri kısa olduğundan, kararın tebliğini takiben vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önem taşır.