İddianamenin kabulüyle birlikte dosya yeni bir evreye geçer ve soruşturmada kullanılmayan bazı imkânlar bu aşamada daralır. CMK, TCK ve 5275 sayılı infaz mevzuatının birlikte okunması gereken bu süreçte hak kaybının başlıca sebebi, taleplerin doğru duruşmada ve doğru biçimde ileri sürülmemesidir.
Tensip Zaptı Bir Yol Haritasıdır
Mahkemenin ilk kararlarında hangi delillerin toplanmasına karar verildiği, hangi kurumlara müzekkere yazıldığı ve tanıkların davet edilip edilmediği yazılıdır. Bu metin okunmadan hazırlanan bir savunma, eksik kalan delil taleplerini fark etmez. Talep edilen ancak gelmeyen belgeler her celse ayrıca takip edilmelidir.
Uzlaştırma Teklifi Geldiğinde Değerlendirilecekler
- Fiil, uzlaştırma kapsamına giren suçlardan mı; kapsam dışıysa teklif zaten gündeme gelmez.
- Uzlaşmanın kabulü halinde doğacak sonuç, tarafların beklentisiyle örtüşüyor mu?
- Edimin yerine getirilmemesi durumunda sürecin nasıl devam edeceği açık mı?
- Mağdur tarafındaysa, maddi ve manevi zararın tamamı edimin içinde mi?
Katılan Sıfatı ve Talep Zamanı
Suçtan zarar gören, davaya katılma talebini zamanında iletmezse kanun yollarına başvuru imkânı sınırlanabilir. Katılma kararı verildikten sonra dosyaya erişim ve delil sunma imkânı genişler; bu nedenle talep ilk celseye bırakılmadan yazılı olarak sunulmalıdır.
Delil Tartışmasının Yürütülmesi
- Toplanmasını istediğiniz her delil için neyi ispat edeceği ayrıca yazılır.
- Hukuka aykırı elde edildiği düşünülen delillere ilişkin itiraz, gerekçesiyle birlikte tutanağa geçirilir.
- Bilirkişi raporuna itiraz, rapordaki hangi tespite yönelik olduğu belirtilerek süresinde sunulur.
- Tanık beyanları arasındaki çelişkiler için yüzleştirme talebi gündeme getirilebilir.
Karar Sonrası İçin Baştan Hazırlık
Hükümle birlikte başlayan kanun yolu süresi kısadır ve gerekçeli kararın tebliği beklenirken süre kaçırılabilir. Bu nedenle duruşma sonrası yapılacaklar listesi baştan hazırlanmalı; tebligat adresindeki değişiklikler mahkemeye bildirilmelidir. İnfaza ilişkin sonuçların değerlendirilmesi de karar öncesinde yapılan tercihlerle bağlantılıdır.
Yukarıdaki anlatım genel usul bilgisini aktarır; her dosyanın delil durumu ve isnadın niteliği farklıdır. Ceza yargılamasında adımların bir hukukçu eşliğinde atılması, süre ve usul kaynaklı kayıpları önlemek bakımından önemlidir.