Soruşturma aşaması iddianamenin kabulüyle kapanır ve dosya kovuşturmaya geçer. Bu geçişten sonra sanığın, katılanın ve müştekinin elindeki hareket alanı daralır; artık her talep bir duruşma gününe, her itiraz kısa bir süreye bağlıdır. Aşağıdaki rehber, kovuşturma aşamasındaki süre yönetimini ve ara kararlara karşı başvuru adımlarını uygulama sırasına göre ele alır.
Kovuşturmada Süre Saati Ne Zaman İşlemeye Başlar?
Kovuşturmada süreler tek bir tarihten değil, birden çok tetikleyiciden doğar: iddianamenin tebliği, tensip zaptının bildirimi, ara kararın duruşmada yüze karşı açıklanması ya da yokluğunda tebliği. CMK sistematiğinde yüze karşı açıklanan kararlarda süre açıklama anından, yokluğunda verilen kararlarda tebliğden itibaren işler. Bu ayrım gözden kaçtığında, taraf gerekçeli karar beklerken süre çoktan tükenmiş olabilir.
Ara Kararlara İtirazda Mercii Doğru Seçmek
Tutukluluğun devamı, adli kontrol, el koyma, dosya kısıtlama gibi kararlar hükümden bağımsız olarak itiraza tabidir ve her birinin inceleme mercii farklıdır. Dilekçenin yanlış mercie verilmesi tek başına hak kaybı doğurmasa da gönderme süresi fiilen cevap süresini kısaltır. Bu nedenle itiraz dilekçesinde kararın tarihi, veren merci ve itirazın hangi mercie yönlendirilmesi gerektiği açıkça yazılmalıdır.
Uzlaştırma mı, Yargılamanın Sürdürülmesi mi?
Uzlaştırma yalnızca kanunda sayılan suç tipleri bakımından gündeme gelir; kapsam dışındaki bir dosyada uzlaşma beklentisiyle savunma hazırlığını ertelemek ciddi bir zaman kaybıdır. Kapsamdaki dosyalarda ise uzlaştırma teklifinin reddi kayda geçer ve yargılama kaldığı yerden yürür. Karar verirken şu üç başlık birlikte değerlendirilmelidir:
- Edimin gerçekten yerine getirilebilir olup olmadığı
- Uzlaşmanın hukuki sonuçlarının müştekiye açıkça anlatılıp anlatılmadığı
- Uzlaşma sağlanamazsa savunmanın hangi delillerle devam edeceği
Duruşma Öncesi Hazırlık Sırası
- İddianamedeki her fiil için ayrı bir savunma başlığı açın; toplu savunma, tek bir eylemin çürütülmesini zorlaştırır.
- Tanık listesini duruşma gününden önce, hangi vakıayı ispatlayacağını belirterek sunun.
- Dosyadaki bilirkişi raporuna itirazınızı, rapordaki sayfa ve paragrafa atıfla somutlaştırın.
- Beraat dışındaki ihtimaller için lehe hükümlerin uygulanmasına ilişkin talepleri de yazılı olarak dosyaya girin.
En Sık Karşılaşılan Usul Hataları
Uygulamada üç hata öne çıkıyor: duruşmada sözlü söylenen talebin tutanağa geçirilmemesi, mazeret dilekçesinin belge eki olmadan gönderilmesi ve tebligat adresi değiştiği halde dosyaya bildirilmemesi. Bunların her biri, esasa ilişkin savunma güçlü olsa bile sonucu doğrudan etkileyebilir. Tutanak talebi duruşmada yinelenmeli, mazeretler belgeye bağlanmalı, adres değişikliği ayrı dilekçeyle bildirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir; her ceza dosyasının delil durumu ve süre tablosu kendine özgüdür. Dosyanızdaki tarihler üzerinden bir hukukçuyla birlikte kontrol yapmanız yerinde olur.