Soruşturmanın iddianame ile sonuçlanıp kovuşturmaya geçilmesi, dosyanın artık savcılıkta değil mahkemede yürüdüğü anlamına gelir. Bu aşamada CMK ve TCK ekseninde işleyen süreler, soruşturmadakilerden daha kısa ve daha az affedicidir; çünkü çoğu süre duruşmada yüze karşı okunan bir kararla başlar. Aşağıdaki liste, kovuşturma sürecinde süre kaynaklı kayıpları azaltmayı amaçlar.
İddianamenin Kabulünden Sonraki İlk Kontroller
- Sanığa yüklenen fiil ile iddianamedeki hukuki nitelendirme örtüşüyor mu?
- Dosyada uzlaştırmaya tabi bir suç var mı; uzlaştırma aşaması usulüne uygun işletilmiş mi?
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyetin süresinde yapıldığı dosyadan anlaşılıyor mu?
- Zamanaşımı bakımından fiil tarihi ile yargılama tarihi arasındaki mesafe hesaplanmış mı?
Duruşmada Başlayan Süreler
Ceza yargılamasında kararın yüze karşı açıklanması, süreyi o anda başlatır. Duruşmada hazır bulunulmuşsa sonradan gelecek gerekçeli kararı beklemek, kanun yoluna başvuru süresini durdurmaz. Bu nedenle karar duruşmasından çıkıldığı anda başvuru süresi takvime yazılmalı, gerekçeli karar gelmese dahi süresi içinde başvuru yapılıp gerekçe sonradan tamamlanmalıdır. Aynı mantık ara kararlara yönelik itirazlar için de geçerlidir.
Savunmanın Delil Takvimi
- Tanık listesi ilk oturumdan önce mahkemeye ulaştırılır; son anda sunulan listeler sıklıkla reddedilir.
- Dijital delil incelemesi talep edilecekse, hangi cihazın hangi dönemine bakılacağı somut yazılır.
- Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaçırılmamalı; itiraz genel eleştiri değil, rapordaki tespitin karşılığı olmalıdır.
- Lehe olan kayıtların üçüncü kişilerde bulunduğu durumlarda, saklama süreleri dolmadan müzekkere istenir.
- Tutuklu dosyalarda tahliye talepleri her oturumda yenilenerek gerekçeleri güncellenir.
Hüküm Öncesinde Değerlendirilecek Kurumlar
Kovuşturma yalnızca beraat veya mahkûmiyet ikilisiyle sonuçlanmaz. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme, seçenek yaptırıma çevirme gibi kurumların koşulları önceden değerlendirilmeli; özellikle bu kurumların uygulanmasına ilişkin beyanın duruşmada nasıl verileceği baştan planlanmalıdır. Kararın infazına ilişkin sonuçlar bakımından 5275 sayılı Kanun kapsamındaki düzenlemeler de bu aşamada gözden geçirilir.
Katılan Tarafın Süre Riski
Suçtan zarar gören açısından da benzer bir takvim işler: katılma talebinin zamanında yapılmaması, sonradan kanun yoluna başvurma imkânını sınırlayabilir. Bu nedenle mağdur tarafında ilk oturum, yalnızca beyan verilen değil, usulî konumun kurulduğu duruşma olarak ele alınmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; suç tipi ve dosyanın seyri sürelerin işleyişini değiştirebileceğinden, kovuşturma aşamasında hukuki destekle ilerlemek gerekir.