İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturma aşamasına geçer ve savunmanın takvimi tamamen değişir. Bu aşamada verilen ara kararların önemli bir kısmı hükümle birlikte değil, kendi başına ve kısa bir süre içinde denetlenir. Aşağıdaki kontrol listesi, CMK ekseninde kovuşturmada süre kaybı yaşamamak için dosyanın nasıl kurgulanacağına odaklanır.
Kovuşturma Başlarken Kurulan Süre Tablosu
Duruşma hazırlığında yapılması gereken ilk iş, dosyadaki her karar için ayrı bir satır açmaktır. Her satırda kararın türü, öğrenme biçimi, itiraz mercii ve son gün yer almalıdır. Tek bir genel takvim yerine karar bazlı izleme yapıldığında, ara kararların süresi hükmün kanun yolu süresiyle karışmaz.
İtiraza Tabi Ara Karar ile Hükme Karşı Kanun Yolu Ayrımı
Uygulamadaki en sık hata, ara karara karşı itiraz edilmesi gerekirken istinaf beklenmesidir. Tutukluluğun devamı, adli kontrol, kayyım veya el koyma gibi tedbir kararları hükümden bağımsız olarak denetlenir. Hüküm ise kendi kanun yolu rejimine tabidir. Bu ayrım yapılmadığında, esasa ilişkin haklı bir itiraz usulden reddedilebilir.
Tefhim mi Tebliğ mi: Sürenin Başlangıcı
- Karar yüze karşı verilmişse süre kural olarak tefhimle işlemeye başlar.
- Yokluğunda verilen kararlarda tebligat tarihi belirleyicidir ve tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca denetlenmelidir.
- Müdafi ile sanığa yapılan bildirimlerin tarihleri farklıysa, her ikisi de dosyaya not edilmelidir.
- UYAP üzerinden görüntüleme ile resmi tebliğ tarihinin aynı şey olmadığı unutulmamalıdır.
Duruşma Öncesi Kısa Kontrol Listesi
- Tensip ve ara kararların tamamı çıktı alınıp tarih sırasına dizildi mi?
- Talep edilen ancak karşılanmayan deliller için yenilenen talep tutanağa geçirildi mi?
- Tanık listesi ve bilirkişi itirazları için öngörülen süreler işaretlendi mi?
- Beyanlar arasındaki çelişkiler için karşılaştırma tablosu hazırlandı mı?
- Her celse sonunda yeni bir son gün listesi güncelleniyor mu?
Süre Kaçırıldığında Değerlendirilecek İhtimaller
Süre geçmişse ilk bakılacak nokta, gecikmenin kişinin elinde olmayan bir sebepten doğup doğmadığıdır. Eski hâle getirme kurumunun koşulları dosyaya göre değerlendirilmeli, hatalı tebligat iddiası varsa tebligat evrakı ayrıntılı incelenmelidir. Bunun dışında, esasa ilişkin savunmanın hüküm aşamasında yeniden gündeme getirilebilecek biçimde tutanaklara işlenmesi önem taşır.
Burada anlatılanlar genel usul bilgisidir ve her dosyanın kendine özgü koşulları sonucu değiştirebilir. Suç tipi, tedbirin niteliği ve tebligat geçmişi birlikte okunmadan süre hesabı yapılmamalı; dosyanız için bir ceza avukatından değerlendirme alınması yerinde olur.