Ceza dosyalarında sonucu belirleyen tercihlerin çoğu, iddianame düzenlenmeden önce yapılır. CMK'nın soruşturmaya ilişkin hükümleri, TCK'daki suç tanımları ve infaz aşamasını düzenleyen 5275 sayılı Kanun birlikte okunduğunda, erken aşamada atılan her adımın ileride sınırlayıcı sonuçlar doğurduğu görülür.
Soruşturmada Süre Nerede Kritik
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren işleyen ve geçirildiğinde hakkı sona erdiren bir süreye bağlıdır; bu süre uzlaştırma görüşmeleri sürerken de işler. Ayrıca yakalama, gözaltı ve tutuklama tedbirlerine karşı itiraz süreleri saatler ve günlerle ölçülür. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı itiraz da tebliğden itibaren kısa bir süre içinde yapılmalıdır; bu süre kaçırıldığında dosya, yeni delil ortaya çıkmadıkça yeniden açılmaz.
İfade Öncesi Hazırlık
- Dosyanın hangi suç isnadıyla açıldığı ve isnadın dayandığı olay tarihi netleştirilmelidir.
- Kısıtlama kararı olup olmadığı kontrol edilmeli; kısıtlama varsa savunma stratejisi buna göre kurulmalıdır.
- Müdafi hazır bulunmadan verilen ifadelerin sonraki aşamalarda yaratacağı bağlayıcılık değerlendirilmelidir.
- Lehe delillerin toplanması talebi, henüz kaybolmadan yazılı olarak istenmelidir: kamera kayıtları, HTS verileri, iş yeri giriş çıkış kayıtları.
- Tanıkların adres ve iletişim bilgileri, olayla ilgileri belirtilerek listelenmelidir.
Delilin Hukuka Uygunluğu Meselesi
İspat tartışmasının ağırlık merkezi çoğu zaman delilin içeriği değil, elde ediliş biçimidir. Arama ve el koyma işlemlerinin karara dayanıp dayanmadığı, dijital materyalin imaj alma usulüne uygun kopyalanıp kopyalanmadığı, iletişimin denetlenmesine ilişkin kararın kapsamı ve süresi ayrı ayrı incelenmelidir. Bu kontroller soruşturma sırasında tutanaklar üzerinden yapılabilir; kovuşturma aşamasına bırakıldığında itirazın etkisi azalır.
Mağdur ve Şikâyetçi Tarafında Kontrol
- Zarara ilişkin belgeler ilk dilekçeye eklenmeli, sonraya bırakılmamalıdır.
- Kamera ve kayıt tutan kurumlara yazı yazılması talebi, saklama süreleri dolmadan istenmelidir.
- Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda uzlaşma tercihinin sonuçları önceden değerlendirilmelidir.
- Katılma talebi kovuşturma başladığında usulüne uygun biçimde yenilenmelidir.
Kapanış Notu
Soruşturma evresinde yapılan iyi bir dosya çalışması, sonraki tüm aşamaların çerçevesini çizer. Tarih, tebligat ve talep kayıtlarının tek bir yerde tutulması, hem sürelerin kaçmasını hem de aynı talebin tekrar tekrar reddedilmesini önler.
Burada anlatılanlar genel usul bilgisidir; isnadın niteliğine göre izlenecek yol ve süreler değişir. Hakkınızda yürüyen bir soruşturma varsa, ifade vermeden önce bir avukatla görüşmeniz güçlü biçimde önerilir.