İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın elindeki zaman aralıkları belirginleşir. Bu aşamada yapılan planlama, hangi talebin hangi duruşmada ileri sürüleceğini ve uzlaşma yolunun ne zaman gerçekçi bir seçenek olduğunu belirler.
Kovuşturmanın Kendine Özgü Zaman Çizelgesi
Kovuşturmada süreler tek bir sayıdan ibaret değildir: iddianamenin tebliği, tensip zaptı, duruşma günleri, ara karar gerekleri ve hüküm sonrası kanun yolu süreleri ayrı ayrı işler. CMK sistematiğinde her ara karar, savunma için yeni bir hazırlık penceresi açar. Bu pencereleri duruşma gününe bırakmak yerine, ara kararın tebliğinden itibaren geriye sayan bir takvimle yönetmek gerekir.
Uzlaşma Kapsamı Önce Netleşmeli
Uzlaşma, TCK'da tanımlanan her suç için mümkün değildir; kapsam kanunla belirlenmiştir ve dosyanın suç niteliği değiştiğinde kapsam da değişebilir. Nitelendirmenin duruşma sırasında değişmesi ihtimali varsa, uzlaşma ihtimali yeniden gündeme gelebilir. Bu nedenle savunma, suç vasfına ilişkin itirazını yalnızca ceza miktarı açısından değil, alternatif çözüm yollarına erişim açısından da değerlendirmelidir.
Uzlaşmayı Kabul Etmenin Sonuçlarını Ölçün
- Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde dosyanın hangi kararla sonuçlanacağı
- Edimin ifa takvimi ve ifa edilmemesi hâlinde doğacak sonuç
- Mağdur açısından tazminat talebinin akıbeti
- Sabıka kaydı ve idari sonuçlar bakımından beklenti farkı
Bu kalemler yazılı olarak karşılaştırılmadan verilen kabul veya ret beyanı, sonradan geri alınması güç bir tercihtir.
Delil Taleplerini Erken Sunmanın Değeri
Tanık dinletme, keşif, ek rapor veya iletişim kayıtlarının dosyaya getirilmesi gibi talepler ne kadar geç sunulursa, mahkemenin bunları yargılamayı uzatan talep olarak değerlendirme ihtimali o kadar artar. Talebin dilekçede hangi maddi vakıayı ispatlamaya yöneldiği açıkça yazıldığında, reddedilse dahi bu ret gerekçesi kanun yolunda tartışılabilir bir dayanak hâline gelir. 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları da savunma stratejisinin bir parçası olarak baştan hesaplanmalıdır.
Hüküm Öncesi Son Hazırlık
Esas hakkındaki savunma, dosyadaki tüm delil değerlendirmelerinin toplandığı yerdir; duruşmada sözlü olarak özetlense bile yazılı biçimde sunulması, kanun yolu dilekçesinin de iskeletini oluşturur. Hüküm açıklandığında kanun yolu süresinin nasıl işleyeceği (yüze karşı açıklama veya tebliğ) o an not edilmelidir.
Ceza yargılamasında her dosyanın delil durumu ve sanık lehine olan hususlar farklıdır; burada anlatılanlar genel bir yol haritasıdır. Somut dosyada hangi talebin hangi aşamada sunulacağına karar vermeden önce müdafi ile ayrıntılı bir değerlendirme yapılması önerilir.