Yakalama, gözaltı, tutuklama, adli kontrol, arama ve elkoyma birbirinden farklı hukuki rejimlere tabidir; ortak yanları, her birinin kısa ve birbirinden bağımsız süreler içermesidir. CMK ekseninde yürütülen bir soruşturmada tek bir takvim tutmak yerine, tedbir başına ayrı süre kaydı tutmak gerekir.
Her Tedbir İçin Ayrı Bir Süre Kaydı
Dosyada birden fazla tedbir uygulandığında, itiraz süreleri aynı anda işlemeye başlamaz. Elkoymanın öğrenildiği tarih ile tutuklama kararının tefhim tarihi çoğu zaman farklıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan kayıp, tek bir tarihin bütün tedbirler için geçerli sanılmasıdır. Bu nedenle kayıt şu üç sütunla tutulmalıdır: tedbirin türü, kararın öğrenildiği/tebliğ edildiği an, itirazın sunulacağı merci.
İtirazın Süresi ve Sunulacağı Yer
CMK'da hâkim kararlarına ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren yedi gün içinde yapılır. İtiraz dilekçesi, kararı veren mercie verilir; o merci itirazı yerinde görmezse dosyayı incelemeye yetkili yere gönderir. Dilekçenin doğrudan üst mercie gönderilmesi çoğu zaman süre kaybına yol açmaz, ancak evrakın dolaşımı zaman aldığından son güne bırakılan başvurular risklidir.
Tutukluluğun Devamında Periyodik Denetim
Tutukluluk hâlinde inceleme yalnızca talep üzerine yapılmaz; kanun, belirli aralıklarla re'sen değerlendirme öngörür. Savunma açısından doğru yaklaşım, her denetim tarihinden önce dosyaya yeni bir olgu sunmaktır: adres teyidi, iş sözleşmesi, sağlık raporu, kaçma şüphesini zayıflatan somut belgeler. Aynı gerekçeyi tekrar eden dilekçeler, denetimin şeklî kalmasına yol açar.
Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlarda Tedbir Değerlendirmesi
Dosyanın uzlaştırmaya elverişli bir suça ilişkin olması, tedbirin ölçülülüğü tartışmasında doğrudan kullanılabilecek bir argümandır. Uzlaştırma bürosuna gönderim yapılmışsa ve taraflar arasında görüşme süreci başlamışsa, özgürlüğü kısıtlayan tedbirin devamı ayrıca gerekçelendirilmelidir. Buna karşılık uzlaştırma teklifinin reddedilmesi hâlinde dosya olağan akışına döner; bu ihtimal için savunma planı önceden hazır tutulmalıdır.
Tedbir Sona Erdikten Sonraki Takvim
Koruma tedbiri nedeniyle tazminat talebi, kararın kesinleşmesine bağlı ayrı bir süreye tabidir ve ceza dosyasının takvimiyle karıştırılmamalıdır. Bu talebin hangi ağır ceza mahkemesine yöneltileceği ve hangi belgelerin ekleneceği, kesinleşme tarihi öğrenilir öğrenilmez not edilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi delil durumu sonucu değiştirebilir. Özgürlüğü kısıtlayan bir tedbirle karşılaşıldığında, süre işlemeye devam ettiğinden gecikmeden bir avukata danışılması yerinde olur.