Soruşturma evresi, kovuşturmaya göre daha kısa ve daha az görünür sürelerle işler. CMK, TCK ve 5275 CGTİHK ekseninde ilerleyen bir dosyada verilen ara kararlara karşı itiraz hakkı vardır; ancak her karar aynı mercie götürülmez. Bu rehber, soruşturmada en sık karşılaşılan itiraz kalemlerini merci ve süre yönünden ayırır.
Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar
Şikâyetin savcılıkça sonuçsuz bırakılması hâlinde, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesi kararı veren Cumhuriyet başsavcılığına verilir ve inceleme, o savcılığın yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğince yapılır. Dilekçenin doğrudan başka bir mahkemeye sunulması, evrakın dolaşımı nedeniyle sürenin kaçırılması riskini doğurur.
Koruma Tedbirlerine İtiraz
- Tutuklama kararına itiraz süresi yedi gündür ve inceleme, kararı veren hâkimliği izleyen numaralı sulh ceza hâkimliğinde yapılır.
- Adli kontrol kararlarının değiştirilmesi veya kaldırılması, soruşturma boyunca ayrıca talep edilebilir.
- El koyma ve arama kararlarına karşı itiraz, tedbirin dayanağı ve ölçülülüğü üzerinden kurulmalıdır.
İtiraz Dilekçesini Etkili Kılan Unsurlar
Etkili bir itiraz, kararı genel ifadelerle eleştirmek yerine gerekçedeki tek tek tespitleri hedef alır. Hangi delilin hangi sayfada bulunduğu, hangi beyanla çeliştiği ve hangi araştırmanın eksik kaldığı somut biçimde gösterilmelidir. Toplanmasını istediğiniz deliller, kim tarafından ve nereden temin edileceği belirtilerek talep edilmelidir; belirsiz delil talepleri çoğu zaman karşılıksız kalır.
Sık Yapılan Usul Hataları
- Tebliğ tarihinin dilekçede gösterilmemesi ve sürenin başlangıcının tartışmalı hâle gelmesi.
- Müşteki ile mağdur sıfatının karıştırılması ve dosyaya erişim talebinin buna göre kurulmaması.
- Kısıtlama kararı bulunan dosyalarda belge örneği istenirken kısıtlamanın kapsamının sorgulanmaması.
- İtiraz sonrası açılan davada aynı gerekçelerin tekrar edilmesi, yeni delil sunulmaması.
Dosya Takibinin Sürekliliği
Soruşturma dosyaları hareketlidir; bir ay içinde birden çok ara karar verilebilir. Bu nedenle vekâlet ilişkisi kurulmuşsa tebligat adresi ve elektronik bildirimler düzenli kontrol edilmeli, her karar için ayrı bir süre satırı açılmalıdır. Sürelerin tek bir takvimde toplanması, itiraz hakkının kullanılmadan tükenmesini önler.
Ceza soruşturmalarında sürenin kaçırılması çoğu zaman telafisizdir ve esasa ilişkin en güçlü savunma dahi incelenmeden kalır. Dosyanızda tutuklama, kısıtlama veya birden çok şüpheli varsa, itiraz stratejisini bir hukukçuyla birlikte kurmanız yerinde olur. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir.