İdari işleme karşı açılacak iptal davasında en belirleyici tercih, dosyanın hangi mahkemeye açılacağıdır. İYUK'un usul kuralları her iki mahkeme için ortak olsa da, VUK ve 6183 sayılı kanun kapsamına giren işlemler ayrı bir yargı yerine aittir. Ön başvuru aşamasında yapılan merci hatası, çoğu zaman dava süresinin de kaybedilmesine yol açar.
İşlemin Niteliği Mahkemeyi Belirler
Bir işlemin vergi mahkemesinde mi yoksa idare mahkemesinde mi dava edileceği, işlemin adına değil hukuki dayanağına bakılarak belirlenir. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler ile bunların zam ve cezalarına ilişkin işlemler vergi mahkemesinin alanındadır. Kamu alacağının tahsiline yönelik işlemler ise 6183 kapsamındaki niteliğine göre değerlendirilir. Aynı yazının içinde hem idari yaptırım hem de mali yükümlülük varsa, taleplerin ayrıştırılması gerekir.
Üst Makama Başvurunun Süreye Etkisi
İYUK, dava açma süresi içinde üst makama başvurulmasına imkan tanır ve bu başvuru işleyen süreyi durdurur. Ancak başvurunun cevapsız kalması halinde sürenin yeniden işlemeye başlaması, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. Bu nedenle üst makam başvurusu yapıldığı gün, cevapsızlık ihtimaline göre hesaplanmış ikinci bir kontrol tarihi de takvime işlenmelidir.
Ödeme Emri ve Haciz Aşamasında Merci
Kamu alacağının tahsili aşamasında gönderilen ödeme emrine karşı yapılacak itirazın süresi, esas işleme karşı açılacak davanın süresinden farklıdır ve genellikle daha kısadır. Ödeme emri aşamasında ileri sürülebilecek iddialar da sınırlıdır. Esasa ilişkin itirazların ödeme emri aşamasına saklanması, sonuç alınamamasının en yaygın sebebidir.
Yanlış Yargı Kolunda Açılan Davanın Akıbeti
- Görev yönünden ret kararı verilir ve dosya yeniden kurulmak zorunda kalır
- Yürütmenin durdurulması talebi hiç incelenmeden geçen sürede işlem uygulanır
- Harç ve gider yönünden ek yük doğar
- Yeni dava süresi bakımından tartışma çıkar ve süre aşımı riski gündeme gelir
Dilekçe Hazırlığında Sıralama
Dava dilekçesinde iptali istenen işlem tarih ve sayısıyla belirtilmeli, tebliğ tarihi açıkça yazılmalı, yürütmenin durdurulması talebi ayrı bir başlık altında gerekçelendirilmelidir. İşlemin dayanağı olan yazışmalar idari dosyadan istenecekse, bu talep de dilekçede yer almalıdır. Telafisi güç zarar iddiası soyut bırakılmamalı, somut verilerle desteklenmelidir.
Yukarıdaki anlatım genel usul çerçevesini özetler. İdari ve vergi uyuşmazlıklarında süreler kısa ve kesindir; elinizdeki tebligatı gecikmeden inceleterek dosyanıza özgü yol haritasını çıkarmanız uygun olacaktır.