İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davalarında, davanın esasına girilmeden verilen ret kararlarının başlıca sebebi ön başvuru aşamasının atlanması ya da yanlış makama yöneltilmesidir. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen dosyalarda hangi zararın hangi yolla isteneceği, dava dilekçesinden önce netleştirilmelidir.
Önce Hangi Kapı Çalınır?
İdari eylemden doğan zararlarda, doğrudan dava açmadan önce ilgili idareye başvurularak zararın giderilmesinin istenmesi kural olarak aranır. Bu başvuru bir formalite değildir: idarenin cevabı veya cevapsız kalması, dava açma süresinin başlangıcını belirler. Buna karşılık idari işlemden doğan zararlarda, iptal davasıyla birlikte veya işlem kesinleştikten sonra tazminat istenmesi gibi farklı seçenekler gündeme gelir. Eylem mi işlem mi ayrımının yanlış yapılması, tüm takvimi kaydırır.
Başvurunun Muhatabı Kim Olmalı?
- Zararı doğuran hizmeti fiilen yürüten idari birim doğru muhataptır.
- Hizmetin başka bir kuruma devredildiği durumlarda devir tarihi belirleyicidir.
- Yerel yönetim ile merkezi idare arasındaki görev paylaşımı başvuruda açıkça kurulmalıdır.
- Yanlış idareye yapılan başvuru, idari merci tecavüzü sonucunu doğurabilir.
Vergi Uyuşmazlığı ile Tam Yargıyı Ayırmak
Vergi ve kamu alacağının tahsiline ilişkin uyuşmazlıklar ayrı bir usule tabidir. Tarh ve tahakkuk aşamasındaki tartışmalar ile ödeme emri ve haciz gibi tahsil aşamasındaki tartışmalar farklı dava türlerini gerektirir. Uzlaşma ve düzeltme yollarının kullanılması hâlinde sürelerin nasıl işleyeceği ayrıca hesaplanmalıdır. Bu dosyalarda tazminat talebini vergi uyuşmazlığının içine sıkıştırmak, her iki talebin de zayıflamasına yol açar.
Zararın Belgelenmesi
- Zararın doğduğu an, öğrenildiği an ve etkisinin sürdüğü dönem ayrı ayrı yazılır.
- Maddi zarar kalemleri fatura, ödeme belgesi ve resmî kayıtla desteklenir.
- Manevi zarar iddiası, olayın kişisel sonuçlarını gösteren somut olgulara bağlanır.
- İdari kusur ile zarar arasındaki bağ, teknik rapor gerektiriyorsa bu talep dilekçeye konur.
Görev Uyuşmazlığı Çıkarsa
Bazı zarar kalemleri adli yargı alanına girer ve idari yargıda açılan dava görev yönünden reddedilir. Bu ihtimalin baştan öngörülmesi, ret kararı sonrası atılacak adımların hazır olması demektir. Ret kararının tebliğinden sonra izlenecek yol ve süre, kararın gerekçesine göre planlanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; her idari dosyada zararın türü ve idarenin yapısı sonucu değiştirebilir. Başvuru veya dava adımını atmadan önce, elinizdeki yazışmalar üzerinden hukuki destek almanız yerinde olacaktır.