İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında en sık karşılaşılan sonuç, esasa girilmeden verilen süre aşımı kararıdır. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun çerçevesinde bu rehber, sürenin nereden başladığını ve hangi başvurunun önce yapılması gerektiğini konu alıyor.
Zararın Kaynağı: İşlem mi Eylem mi
Zarar bir idari işlemden doğuyorsa dava, işlemin tebliğinden itibaren işleyen süre içinde açılır; iptal davasıyla birlikte veya iptal kararından sonra açılması mümkündür. Zarar idari bir eylemden doğuyorsa tablo değişir: bu halde doğrudan dava açılamaz, önce ilgili idareye başvurularak zararın karşılanması istenir. Bu ön başvuru yapılmadan açılan dava, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle reddedilir ve bu arada zaman kaybedilir.
Otuz Gün ve Altmış Gün Ayrımı
- Vergi mahkemelerinde açılacak davalarda süre otuz gündür.
- İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür.
- Özel kanunlarda daha kısa süreler öngörülmüş olabilir; bu düzenlemeler genel süreye üstün gelir.
- Sürenin başlangıcı, tebliğ tarihini izleyen gündür.
Hangi süreye tabi olduğunuzu belirlemenin en güvenilir yolu, dava konusu işlemin hangi idari birim tarafından ve hangi mevzuata dayanılarak tesis edildiğini incelemektir.
Süreyi Durduran ve Durdurmayan Başvurular
İşlemi tesis eden makama veya onun üstüne yapılan; işlemin kaldırılması, geri alınması ya da değiştirilmesi yönündeki başvuru dava süresini durdurur. Buna karşılık bilgi edinme talepleri, dilek kutusuna bırakılan yazılar ve resmi kaydı bulunmayan yazışmalar bu etkiyi doğurmaz. Başvurunun kayıt altına alınması, evrak numarasının saklanması bu nedenle usuli bir zorunluluktur.
Dilekçe Reddi ve Yenileme
- Dilekçede taraf, konu ve talep unsurlarındaki eksiklikler dilekçenin reddine yol açabilir.
- Ret kararı üzerine dosya kapanmaz; kanunda öngörülen süre içinde dilekçenin yenilenmesi gerekir.
- Yenileme dilekçesinde aynı eksiklik tekrarlanırsa sonuç ağırlaşır.
- Harç ve posta gideri eksikliğinin süresinde tamamlanmaması da davanın açılmamış sayılmasına yol açabilir.
Yürütmenin Durdurulması Talebi
Tam yargı talebiyle birlikte bir işlemin iptali de isteniyorsa, yürütmenin durdurulması talebi ayrı bir başlık altında ve gerekçeli yazılmalıdır. Telafisi güç zararın soyut ifadelerle değil, somut mali ve fiili sonuçlarla ortaya konması gerekir. Kamu alacağının tahsili aşamasına geçilmişse, ödeme emrine karşı işletilecek özel yol ayrıca ve süresinde kullanılmalıdır.
Bu açıklamalar genel usul bilgisini aktarmayı amaçlar; işlemin türü ve idarenin niteliği süre hesabını değiştirebilir. İdareye karşı bir talebiniz varsa, takvimi baştan kurmak için hukuki destek almanız isabetli olacaktır.