İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın tazmini için açılan tam yargı davasında iki ayrı sınav vardır: süreyi doğru hesaplamak ve zararı sayıya dökebilmek. İYUK, VUK ve 6183 ekseninde yürüyen bu dosyalarda en sık karşılaşılan kayıp, dava esastan incelenmeden önce süre veya yargı yolu nedeniyle yaşanır.
Sürenin Başladığı Anı Belgelemek
İdari dava açma süresi kural olarak altmış gündür ve bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar. Bu nedenle dosyanın ilk belgesi tebligat zarfı ya da tebliğ tarihini gösteren evraktır. İdari eylemden doğan zararlarda ise dava açmadan önce idareye başvurulması gerekir; bu ön başvurunun tarihi, cevap tarihi ve cevap verilmemesi hâlinde geçen süre ayrı ayrı kayda alınmalıdır. Zararın sonradan öğrenildiği hâllerde öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı baştan planlanmalıdır.
Zararı Ölçülebilir Kılan Belgeler
- Maddi zararın kalem kalem dökümü ve her kalemi karşılayan fatura, ödeme belgesi veya kredi kaydı
- Kazanç kaybı iddiasında geçmiş dönem gelir tabloları, beyanname ve muhasebe kayıtları
- İdarenin kusurunu gösteren yazışma, tutanak, denetim raporu ve bilgi edinme yanıtları
- Nedensellik bağını kuran teknik tespit, sağlık raporu veya keşif talebi gerekçesi
- Manevi tazminat talebinde olayın etkisini somutlaştıran tanık ve belge listesi
Yanlış Yargı Yolu: En Pahalı Hata
Aynı olay, idari yargı ile adli yargı arasında sınırda durabilir. İdarenin özel hukuk kişisi gibi hareket ettiği ilişkilerde uyuşmazlık adli yargıya, kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlem ve eylemlerde idari yargıya aittir. Vergi kaynaklı uyuşmazlıklarda ise vergi mahkemesi ile idare mahkemesi ayrımı gözetilmelidir. Yanlış yargı yerinde geçen süre, doğru mahkemedeki süreyi çoğu zaman kurtarmaz; bu nedenle dilekçe yazılmadan önce yargı yolu yazılı olarak gerekçelendirilmelidir.
Dilekçe ve Talep Tekniği
- Talep, belirlenebilen kısım için rakamla; belirlenemeyen kısım için fazlaya ilişkin hak saklı tutularak kurulur.
- Faiz başlangıcı, idareye başvuru tarihi esas alınarak açıkça istenir.
- Bilirkişi incelemesi gerektiren kalemler dilekçede ayrı başlık altında gösterilir.
- Yürütmenin durdurulması talebi, telafisi güç zarar gerekçesiyle somutlaştırılır.
- İdareden getirtilecek belgeler listelenerek mahkemeden ara karar istenir.
Kısmi Ret Sonrası Plan
Tam yargı davalarında sonuç çoğu zaman tam kabul ya da tam ret değildir. Bu nedenle kısmi kabul ihtimaline karşı hangi kalemlerin istinaf aşamasında öne çıkarılacağı baştan belirlenmelidir. Bilirkişi raporuna itiraz süresi kaçırıldığında, ileri aşamada aynı itirazı yeniden gündeme getirmek güçleşir.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir; her dosyanın süre ve yetki hesabı kendi belgelerine göre değişir. Tazminat talebinizi somutlaştırmadan önce hukuki destek almanız önerilir.