İdarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi tam yargı davasıyla istenir. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen altmış günlük genel dava açma süresi, bu davalarda çoğu kez tek başına yeterli bir bilgi değildir; çünkü sürenin ne zaman başladığı, zararın işlemden mi eylemden mi doğduğuna göre değişir. Bu ayrımın yapılmaması, dosyaların süre aşımından reddedilmesinin başlıca sebebidir.
İşlemden Doğan Zarar ile Eylemden Doğan Zarar
İdari işlemden kaynaklanan zararlarda süre kural olarak işlemin yazılı bildiriminden itibaren işler. İdari eylemden kaynaklanan zararlarda ise önce idareye başvurulması gerekir; dava süresi bu başvuruya verilen cevaba veya cevap verilmemesine bağlanır. Eylemin ve zararın öğrenildiği tarih ayrıca önem taşır. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına şu üç tarih yazılmalıdır: zararın doğduğu tarih, öğrenildiği tarih ve idareye başvuru tarihi.
Ön Başvuru Aşamasını Hafife Almamak
İdareye yapılan başvuru yalnızca bir formalite değildir. Başvuruda ileri sürülen zarar kalemleri ve tutar, sonraki dava dilekçesiyle uyumlu olmalıdır. Başvurunun kaydını gösteren belge alınmalı, elektronik yapılan başvurularda gönderim kaydı saklanmalıdır. Cevap verilmemesi hâlinde işleyen sürelerin takibi için başvuru tarihi ayrıca takvime işlenir.
Zararı Belgelemek: Dosyanın Zayıf Halkası
- Maddi zararı gösteren fatura, ekspertiz raporu ve onarım belgeleri
- Gelir kaybı iddiasında vergi beyanı, bordro ve iş yeri kayıtları
- Bedensel zararda hastane kayıtları, rapor ve tedavi giderleri
- Olayın oluşumunu gösteren tutanak, fotoğraf ve kamera kaydı talepleri
- İdarenin kusurunu ortaya koyacak yazışma ve denetim kayıtları için bilgi edinme başvurusu
Zarar kalemleri dilekçede hesaplanabilir biçimde ayrıştırılmalı; ıslah imkânı bulunsa da, baştan gerçekçi bir tablo kurmak yargılamayı hızlandırır.
Ret Kararı Sonrası Adımlar
- Ret gerekçesi süre yönünden mi, esas yönünden mi belirlenir.
- Süreden ret varsa, sürenin başlangıcına ilişkin kabulün hangi belgeye dayandığı incelenir.
- Kanun yolu süresi tebliğ tarihinden itibaren takvime işlenir.
- İstinaf dilekçesinde, ilk derece kararının hangi tespitinin hangi delille çeliştiği gösterilir.
- Vergi uyuşmazlığı da varsa, o dosyanın kendi usulü ayrıca izlenir.
İdari yargıda süreler ve ön başvuru koşulları dosyaya göre değişebilir. Bu yazı genel bir çerçeve sunar; hak kaybı riskini önlemek için somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme almanız önerilir.