İdari yargı yazılı yargılama usulüne dayanır; dosya büyük ölçüde dilekçeler ve ekleri üzerinden şekillenir. Bu yapı içinde tam yargı davası, iptal davasından farklı bir ispat mantığı gerektirir. İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde bu yazı, zararın belgelendirilmesine ve duruşma talebinin işlevine odaklanır.
İptal ile tam yargı arasındaki ispat farkı
İptal davasında tartışma işlemin hukuka uygunluğu üzerinedir; tam yargı davasında ise buna ek olarak zararın varlığı, miktarı ve idarenin eylemiyle arasındaki nedensellik bağı ispatlanmalıdır. Bu üç unsurdan biri belgesiz kaldığında, işlem hukuka aykırı bulunsa bile tazminat talebi karşılıksız kalabilir.
Zararın miktarını hangi belge taşır
- Maddi zarar için fatura, ödeme belgesi, ekspertiz raporu veya piyasa değerini gösteren kayıt
- Gelir kaybı için beyanname, bordro ve iş ilişkisini gösteren sözleşmeler
- Sağlık kaynaklı zararlarda tedavi giderleri ve rapor kayıtları
- Nedensellik bağı için idarenin işlem veya eyleminin tarihiyle zararın oluş tarihini eşleştiren kronoloji
Talep edilen tutarın dava dilekçesinde net gösterilmesi ve yargılama sırasında miktar artırımı ihtiyacının önceden öngörülmesi, sonradan yaşanan hak kayıplarını önler.
Duruşma talebi ne zaman anlamlıdır
Duruşma, dosyanın tamamını yeniden anlatmak için değil; yazılı metinde sıkışan tek bir teknik noktayı açmak için işlevlidir. Bilirkişi raporundaki bir hesap yöntemi, olayın oluş biçimine ilişkin çelişki ya da idarenin savunmasında ilk kez ileri sürdüğü bir vakıa, duruşmada tartışılmaya en uygun konulardır.
Ara kararlar ve dilekçe teatisi takvimi
İdarenin savunması ve buna cevabınız, dosyanın çerçevesini belirler. Savunmayla birlikte gelen yeni belgeler için ek süre talebi gerekiyorsa bu, süre geçmeden yapılmalıdır. Ara kararla istenen bilgi ve belgelerin süresinde sunulmaması, dosyanın eksik hâliyle karara bağlanmasına yol açabilir.
Tebligat gecikmesi ve dava açma süresi
İdari dava açma süresi kural olarak yazılı bildirim tarihinden işlemeye başlar; vergi uyuşmazlıklarında bu sürenin farklı düzenlendiği hâller vardır. İşlemi tebligatla değil de fiilen öğrendiğiniz durumlarda, öğrenme tarihini gösteren belgenin saklanması belirleyici olur. Ayrıca ödeme emrine karşı başvuru süreleri, genel dava açma süresinden ayrı işler; bu ayrım gözden kaçtığında dosya süre yönünden reddedilebilir.
Uyuşmazlığın konusu ve idarenin işlem türü stratejiyi değiştirir. Süreler kısa olduğu için, bildirimi aldığınızda vakit kaybetmeden bir hukukçuyla görüşmenizde yarar vardır.