Tam yargı davasında uyuşmazlık, idari işlem veya eylemin hukuka aykırılığı ile bu aykırılıktan doğan zararın birlikte ortaya konmasını gerektirir. Yazılı yargılama usulünün geçerli olduğu bu alanda, duruşma talebi ve dosyaya sunulan belgelerin düzeni doğrudan sonuç etkilidir. Aşağıda İYUK, VUK ve 6183 sayılı Kanun ekseninde ispat yapısı ele alınmaktadır.
Zarar, Nedensellik ve Kusur Üçlüsü
Tam yargı davasında yalnızca işlemin hukuka aykırı olduğunu söylemek yeterli değildir. Zararın gerçekleştiği, miktarının belirlenebilir olduğu ve zarar ile idari faaliyet arasında nedensellik bağı bulunduğu ayrı ayrı gösterilmelidir. Hizmet kusuru mu yoksa kusursuz sorumluluk esasına mı dayanıldığı dilekçede açıkça belirtilmelidir; çünkü bu tercih ispat yükünün ağırlık merkezini değiştirir.
İdari Dosyanın Getirtilmesi
Uyuşmazlığa esas belgelerin büyük bölümü idarenin elindedir. Bu nedenle dava dilekçesinde, işlemin dayanağı olan tüm bilgi ve belgelerin ilgili idareden istenmesi talep edilmelidir. Talep somutlaştırılmadığında ara kararla gelen dosya eksik kalabilir. İstenecek belgeler tarih ve konu başlığıyla sıralandığında, ara kararın kapsamı da belirgin olur.
Duruşma Talebinin Yeri ve Sınırı
Duruşma, dosyadaki teknik veya karmaşık noktaların sözlü olarak açıklanmasına imkan verir. Ancak duruşmada söylenenler, dosyaya sunulmamış bir belgenin yerini tutmaz. Bu nedenle duruşma öncesi hazırlıkta, sözlü açıklamanın dayanağı olan belgelerin dosyada bulunduğundan emin olunmalıdır. Talebin dilekçede usulünce ileri sürülmesi de gerekir.
Zarar Miktarının Belgelendirilmesi
- Maddi zarar için fatura, ödeme kaydı, kayıp gelire ilişkin belgeler.
- Manevi zarar talebinde olayın ağırlığını gösteren somut veriler.
- Hesaplama yöntemi ve varsayımların açıkça yazılması.
- Vergi ve kamu alacağı boyutu varsa tahakkuk ve tahsil aşamalarının ayrı gösterilmesi.
Usul Yönünden Kritik Eşikler
İdari yargıda süreler ve ön başvuru koşulları katı biçimde uygulanır. Yanlış merciye yapılan başvuru, dava açma süresini her zaman korumaz. Ayrıca eylemden doğan zararlarda önce idareye başvurulması gereken haller bulunur. Dilekçede davalı idarenin doğru gösterilmesi, husumet yönünden ret riskini azaltır.
Bu açıklamalar genel bilgi paylaşımıdır. İdari uyuşmazlıklarda tarih ve mercii tespiti dosyaya göre değiştiğinden, işlem elinize ulaştığı anda hukuki değerlendirme yaptırmanız gecikmeleri önler.