İdarenin işlem ya da eyleminden doğan zararın giderilmesi için açılan tam yargı davasında dosyanın kaderi çoğu zaman ilk dilekçede belirlenir. İdari Yargılama Usulü Kanunu yazılı yargılama esasına dayandığı için, duruşma talebi baştan konulmadığında dosya evrak üzerinden sonuçlanabilir. Yetkili mahkemenin yanlış seçilmesi ise esasa hiç girilmeden zaman kaybına yol açar.
Ön Şart: İdareye Başvuru
İdari eylemlerden doğan zararlarda, dava açılmadan önce ilgili idareye başvurulması aranır. Bu başvuru bir formalite değil, dava şartı niteliğindedir ve atlanması davanın incelenmeksizin reddiyle sonuçlanabilir. Başvurunun tarihi, konusu ve idarenin cevabı ya da cevapsız kalması dosyanın süre hesabının çıkış noktasıdır. Vergi uyuşmazlıklarında ise Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Kanun kaynaklı işlemler için ayrı bir başvuru ve dava düzeni bulunduğundan, dosyanın hangi rejime tabi olduğu en başta netleştirilmelidir.
Duruşma Talebi Ne Zaman Bağlayıcıdır
Duruşma talebi dilekçede veya kanunun izin verdiği aşamada açıkça belirtilmelidir. Parasal sınırı aşan davalarda taraflardan birinin talebi mahkemeyi bağlarken, sınırın altında kalan dosyalarda duruşma yapılması mahkemenin takdirindedir. Zarar hesabının bilirkişi incelemesine dayandığı dosyalarda duruşma, rapora yönelik itirazların sözlü olarak da ortaya konulabilmesi bakımından önem taşır.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
- Kural olarak işlemi ya da eylemi gerçekleştiren idari merciin bulunduğu yer esas alınır.
- Zararın doğduğu yer ile idarenin merkezi farklıysa bu ayrım dilekçede gerekçelendirilmelidir.
- Kamu görevlisine ilişkin işlemlerde görev yerine bağlı özel ölçütler gündeme gelebilir.
- Birden çok idarenin sorumluluğu iddia ediliyorsa husumetin nasıl yöneltileceği önceden kararlaştırılmalıdır.
Usule Aykırılık Üreten Tipik Adımlar
- Zarar kalemlerinin tek bir toplam rakama sıkıştırılması ve maddi ile manevi zararın ayrılmaması.
- Islah ihtimalinin baştan hiç düşünülmemesi.
- İptal davası ile tam yargı davasının birbirine karıştırılması.
- Vekâlet, harç ve posta gideri işlemlerinin sürenin son gününe bırakılması.
- Tebliğ ve başvuru tarihlerinin dosyada belgelenmemesi.
İdari yargıda süreler kısa ve katı işler; küçük bir gecikme esasa ilişkin haklı bir talebi dahi sonuçsuz bırakabilir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir, dosyanızın kendi koşulları için hukuki destek almanız yerinde olur.