İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın giderilmesi istendiğinde, dosyanın kaderini iki unsur belirler: zararın rakamla ortaya konulabilmesi ve başvuru sırasının doğru izlenmesi. İYUK çerçevesinde yürüyen tam yargı davalarında bu iki başlıktan biri eksik kaldığında, esasa ilişkin haklı olma durumu çoğu zaman sonucu değiştirmez.
Zararın Kalemlere Ayrılması
Toplu bir tutar üzerinden istenen tazminat, incelemede dağılmaya elverişli değildir. Zarar; fiili zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi zarar olarak ayrıştırılmalı, her kalem kendi belgesiyle desteklenmelidir. Fatura, ödeme belgesi, ekspertiz raporu, gelir kaybını gösteren kayıtlar ve hasar tespit belgeleri bu ayrımın omurgasını oluşturur. Vergi ve harç uyuşmazlıklarında ise VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki tahakkuk ve tahsilat kayıtları hesabın çıkış noktası olur.
İdareye Başvurunun Dosyadaki İşlevi
İdareye yapılan başvuru yalnızca bir formalite değildir; talebin kapsamını, tarihini ve idarenin bilgilendirildiği anı sabitler. Başvuru dilekçesinde istenmeyen bir kalemin dava aşamasında ilk kez gündeme getirilmesi tartışma yaratır. Bu nedenle başvuru metni, dava dilekçesinin taslağı gibi hazırlanmalı; istenen tutar ve dayanağı en baştan açık yazılmalıdır. Başvurunun kayda giriş tarihini gösteren belge mutlaka saklanmalıdır.
Nedensellik Bağının Belgelenmesi
- Zarara yol açtığı ileri sürülen işlemin veya eylemin tarihi ve içeriği
- Zararın ortaya çıktığı an ile bu tarih arasındaki ilişki
- Aynı sonuca yol açabilecek başka bir sebebin bulunup bulunmadığı
- Zararın büyümesini önlemek için alınan tedbirler
- İdareye yapılan bildirim ve uyarıların kaydı
Süre ve Merci Hatasının Sonucu
Bu dosyalarda en sık rastlanan kayıp, sürenin hangi tarihten itibaren işlemeye başladığının yanlış belirlenmesidir. Tebliğ tarihi, öğrenme tarihi ve zararın ortaya çıktığı tarih birbirine karıştırıldığında, esasa girilmeden sonuç doğar. Aynı şekilde uyuşmazlığın idari yargıya mı adli yargıya mı ait olduğu tartışmalıysa, bu değerlendirme dilekçe yazılmadan önce yapılmalıdır. Görevli yargı yerinin sonradan belirlenmesi, dosyayı aylarca geriye götürebilir.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
- Hesaplama yöntemi ve kabulleri yazılı olarak açıklanır.
- Her kalem için dayanak belge numaralandırılır.
- Karşı tarafın itiraz edebileceği noktalar önceden not edilir.
- Rapora itiraz için tanınan süre takvime işlenir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; zararın türü ve idarenin işleminin niteliği izlenecek yolu değiştirebilir. Başvuru yapılmadan önce sürelerin ve görevli yargı yerinin hukuki destekle teyit edilmesi, telafisi güç kayıpları önler.