İdarenin işlem veya eyleminden doğan zararın tazmini için açılan tam yargı davalarının önemli bir bölümü esasa girilmeden süre yönünden reddedilir. Bu sonucun en sık nedeni, dosyaya giren tebligatın niteliğinin yanlış okunmasıdır. Aşağıda İYUK, VUK ve 6183 uygulamasında karşılaşılan tebligat sorunları, hak düşürücü süre riski başlığı altında bir denetim listesine dönüştürülmüştür.
Süreyi Hangi Belge Başlatır
Tam yargı davasında başlangıç, zararın kaynağına göre değişir. Bir idari işlemden doğan zararda süre, işlemin yazılı bildirimiyle işlemeye başlar. İdari eylemden doğan zararda ise eylemin ve zararın öğrenilmesinin ardından idareye yapılması gereken ön başvurunun sonucu esas alınır. Kamu alacağı boyutu bulunan dosyalarda ödeme emri, haciz ihbarnamesi veya ihtarnamenin tebliği ayrı bir süre başlatabilir. Bu nedenle dosyada birden fazla tebligat varsa her biri için ayrı başlangıç tarihi not edilmelidir.
Tebliğ Mazbatasını Denetleme Listesi
- Muhatabın adı, adresi ve tebliğ tarihinin okunaklı ve tutarlı olması
- Muhatap yerine tebliğ yapıldıysa kimliğin ve yakınlık ilişkisinin belirtilmiş olması
- Adreste bulunmama hâlinde haber kâğıdı bırakıldığına dair kaydın varlığı
- Elektronik tebligatta sisteme düşme tarihi ile okundu sayılma tarihinin ayrı ayrı tespiti
- Tebliğ edilen belgenin gerekçe ve başvuru yollarını içerip içermediği
- Aynı konuda daha önce yapılmış bir bildirim bulunup bulunmadığı
Ön Başvuru Basamağını Atlamamak
İdari eyleme dayalı taleplerde idareye başvuru bir formalite değil, davanın ön koşuludur. Başvuru dilekçesinde zararın kalemleri ve tutarı gösterilmeli, dilekçenin kayda girdiği tarih belgelenmelidir. İdarenin süresi içinde cevap vermemesi de bir sonuçtur ve dava süresini işletir; bu nedenle sessizliğin başladığı gün takvime yazılmalıdır. Islah ihtimali nedeniyle başlangıçta düşük tutar gösterilecekse, bunun yazılı gerekçesi dosyada bulunmalıdır.
Süre Geçmiş Görünüyorsa Ne Yapılır
Tebligat usulüne aykırıysa, sürenin gerçek öğrenme tarihinden başladığı ileri sürülebilir. Bu iddia soyut kalmamalı; hangi kuralın ihlal edildiği ve muhatabın belgeye fiilen hangi tarihte ulaştığı somut delille gösterilmelidir. Adres kayıt sistemi çıktısı, işyeri veya konut değişikliğine dair kayıtlar ile aynı döneme ait diğer tebligatlar bu tartışmada belirleyici olabilir.
Tebligat tartışması dosyanın kaderini belirlediğinden, elinize ulaşan her zarfın tarihini ve içeriğini saklamanız önerilir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme niteliğindedir; zararın türü ve idarenin işlem geçmişi sonucu değiştirebileceği için dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.