İdarenin bir eylem veya işleminden zarar gören kişi, bu zararın giderilmesini tam yargı davasıyla ister. İYUK'un kurduğu düzende bu davanın kaderini belirleyen iki teknik nokta vardır: zararın öğrenildiği ya da işlemin tebliğ edildiği tarih ile davanın hangi yargı düzenine açılacağı. Her ikisi de esasa hiç girilmeden dosyanın reddine yol açabilecek niteliktedir.
Sürenin Başladığı Anı Tespit Etmek
İdari yargıda dava açma süresi kural olarak yazılı bildirimle işlemeye başlar. Buna karşılık idari eylemlerden doğan zararlarda süre, zararın ve eylemin idariliğinin öğrenilmesine bağlanır ve dava açılmadan önce idareye başvurulması gerekir. Bu ön başvuru bir seçenek değil, dava yolunun parçasıdır; atlandığında dosya reddedilir. Vergi uyuşmazlıklarında ise VUK ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler için farklı süreler ve farklı ön aşamalar söz konusudur.
Tebligatta Denetlenmesi Gereken Noktalar
- Tebliğ evrakının kime, hangi adreste ve hangi sıfatla teslim edildiği
- Muhatabın adreste bulunmaması halinde izlenen usulün kaydı
- Elektronik tebligat kullanılıyorsa erişim tarihi ile bildirim tarihi farkı
- Tüzel kişilerde tebliğin yetkili temsilciye yapılıp yapılmadığı
- Aynı işlemin birden fazla kez bildirilmesi halinde hangi tarihin esas alınacağı
Usulsüz tebliğ iddiası ileri sürülecekse, muhatabın işlemi fiilen ne zaman öğrendiği ayrıca ortaya konulmalıdır. Bu iddia, sadece "tebliğ almadım" cümlesiyle sonuç vermez.
Yanlış Yargı Düzeni Riski
Tam yargı davalarında en sık karşılaşılan merci hatası, aslında adli yargıda görülmesi gereken bir uyuşmazlığın idari yargıya taşınmasıdır. İdarenin özel hukuk ilişkisi içinde verdiği zararlar ile kamu gücü kullanılarak yürütülen hizmetin kusurundan doğan zararlar farklı düzenlere aittir. Aynı şekilde vergi uyuşmazlıkları vergi mahkemesinin, genel idari işlemler idare mahkemesinin görev alanındadır. Görev yönünden verilecek ret kararı, süre bakımından ciddi risk doğurur.
Zararı Hesaplanabilir Kılmak
- Maddi ve manevi zarar kalemleri ayrı ayrı gösterilir.
- Her kalem için dayanak belge (fatura, rapor, bilirkişi ön değerlendirmesi) eklenir.
- Faizin başlangıç tarihi ve türü açıkça talep edilir.
- Islah ihtimali düşünülerek dava dilekçesindeki tutar bilinçli belirlenir.
- İdareye yapılan ön başvuru ve cevabı dosyaya eksiksiz konulur.
Kapanış
Tam yargı davalarında dosyanın kaderi çoğunlukla ilk hafta içinde alınan kararlarla belirlenir. Bu yazı genel çerçeveyi aktarır; elinizdeki işlem veya eylemin niteliğine göre süre ve merci hesabını bir idare hukuku uygulayıcısıyla yapmanız önerilir.