İş kazası, hem sosyal güvenlik hem de tazminat boyutu olan bir olaydır. İşverenin bildirim yükümlülüğünden işçinin maddi-manevi tazminat talebine kadar birden çok süreç eş zamanlı yürür. Bu rehber, iş kazası sonrası atılması gereken adımları ilgili mevzuat çerçevesinde ele alır.
Kazanın Bildirimi ve Tespiti
İşveren, iş kazasını yasal süresi içinde SGK'ya bildirmekle yükümlüdür; 5510 sayılı Kanun bu yükümlülüğü düzenler. Bildirimin yapılmaması, işçinin durumunu zayıflatmaz ancak süreçte tespit davası ihtiyacını doğurabilir. Olayın iş kazası niteliğinde olup olmadığı tartışmalıysa, öncelikle bu niteliğin tespiti gerekir.
İşverenin Yükümlülükleri
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı
- Risk değerlendirmesi, eğitim ve kişisel koruyucu donanım kayıtları
- Kaza anına ilişkin tutanak, tanık ve varsa kamera kaydı
İşverenin gerekli güvenlik tedbirlerini almadığının gösterilmesi, kusur değerlendirmesinin merkezindedir.
Tazminat Kalemleri ve Yargı Yolu
İşçi veya hak sahipleri; iş göremezlik nedeniyle maddi tazminat ile manevi tazminat talep edebilir. Bu davalar, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş mahkemelerinde görülür. Kusur oranı, işçinin de kusuru olup olmadığı ve maluliyet oranı, bilirkişi ve hesap raporlarıyla belirlenir.
Arabuluculuk ve Bir Aylık Süre Mantığı
İşçilik alacaklarına ilişkin bazı taleplerde, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki fesihle bağlantılı taleplerde ise sürelerin kısa olduğu, işe iade gibi yollarda ise başvurunun bir aylık gibi dar bir süreye tabi olabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle takvim en baştan kurulmalıdır.
Delil Zamanaşımına Uğramadan Toplanmalı
Kaza yerinin durumu, ekipmanın hâli ve tanık beyanları zamanla kaybolur. Bu nedenle delil tespiti erken aşamada yapılmalı; hastane raporları, ambulans kayıtları ve SGK belgeleri bir arada saklanmalıdır.
İş kazası dosyaları hem sosyal güvenlik hem tazminat yönüyle teknik değerlendirme gerektirir. Kaza sonrası hakların korunması için iş hukuku alanında bir avukattan zamanında destek alınması önerilir.