İş kazası dosyaları, işçilik alacağı davalarından hem usul hem ispat bakımından ayrılır. Burada tartışma yalnızca hesaplama üzerinde değil, kazanın nasıl meydana geldiği ve kusurun nasıl dağıldığı üzerindedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5510 sayılı Kanun, 4857 sayılı İş Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte uygulanır; dosyanın yönünü belirleyen ise kazadan sonraki ilk günlerde düzenlenen belgelerdir.
Arabuluculuk Şartı Bakımından Önemli Bir Ayrım
İşçilik alacaklarının önemli bir kısmı için dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla bağlantılı rücu istemleri bu dava şartının dışında tutulmuştur. Aynı dosyada hem kıdem ve ihbar gibi alacaklar hem de kaza kaynaklı tazminat talep ediliyorsa, her talep için doğru usulün ayrı ayrı işletilmesi gerekir; aksi hâlde bir kısım talep usulden reddedilebilir.
Kaza Sonrası Oluşan Belge Zinciri
- İşyeri kaza tutanağı, olay yeri fotoğrafları ve tanık beyanları
- Kolluk ve ilgili kurumlara yapılan bildirimler ile bildirim tarihleri
- Acil servis kayıtları, epikriz ve tedavi süreci belgeleri
- Risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitim kayıtları ve imzalı katılım listeleri
- Kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları ve periyodik bakım kayıtları
- Denetim ve müfettiş raporları ile varsa idari yaptırım kararları
Kusur ve Maluliyet: İki Ayrı Teknik Halka
Tazminat hesabının temeli iki tespite dayanır. Birincisi kusur dağılımıdır; işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, eğitim ve denetimin fiilen sağlanıp sağlanmadığı incelenir. İkincisi sürekli iş göremezlik derecesidir. Bu iki halkadan biri eksik kaldığında hesap sağlıklı yapılamaz. Bu nedenle rapora itiraz edilecekse, hangi tespitin hangi belgeyle çeliştiği somut biçimde gösterilmelidir. Kurumca yapılan ödemeler ile hükmedilecek tazminat arasındaki ilişki de hesaba dahil edilir.
Anlaşma Teklifi ve İbraname Riski
Kaza sonrasında işveren ya da sigortacı tarafından hızlı bir ödeme önerilebilir. Bu aşamada henüz tedavi tamamlanmamış ve maluliyet oranı belirlenmemiş olabilir. Kapsamı geniş yazılmış bir ibra metni imzalandığında, sonradan ortaya çıkan kalıcı sağlık kaybına ilişkin talepler tartışmalı hâle gelir. Ödeme kabul edilecekse mahsup edileceği kalem açıkça yazılmalı, maluliyet netleştikten sonraki farklar için hakların saklı tutulduğu belirtilmelidir. Vefatla sonuçlanan olaylarda ise desteğinden yoksun kalanların hak sahipliği ayrı değerlendirilir ve tek bir kişiyle yapılan anlaşma diğerlerini bağlamaz.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Kazanın oluş biçimi, sağlık durumu ve işyeri kayıtları her dosyada farklı sonuç doğurur; imza atmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.