İşçilik alacağı dosyalarının büyük bölümünde uyuşmazlık hukuki değil olgusaldır: çalışma süresi, ücretin gerçek tutarı ve fesih sebebi tartışılır. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, sosyal güvenlik boyutuyla 5510 ve iş sağlığı yönünden 6331 birlikte devreye girdiğinden, delil hazırlığının hem iş hukuku hem sosyal güvenlik kayıtlarını kapsaması gerekir. Arabuluculuk çoğu alacak kalemi için dava şartı olduğundan, hazırlığın ilk oturumdan önce tamamlanması belirleyicidir.
Kim Neyi İspatlar?
Genel kural, ücretin ödendiğini işverenin belgelemesi, fazla çalışma iddiasını ise işçinin ortaya koymasıdır. Bu dağılım, işçi tarafında toplanacak delilin niteliğini doğrudan belirler.
- Giriş çıkış kayıtları, kartlı geçiş dökümleri, vardiya çizelgeleri
- Servis saatleri, iş yeri yazışmaları, kurumsal uygulama bildirimleri
- Aynı dönemde çalışan tanıkların dosyada husumeti bulunup bulunmadığı
- Banka hesap hareketleri ile bordroların karşılaştırılması
Bordro ile Gerçek Ücret Arasındaki Fark
Ücretin bir kısmının elden ödendiği iddiası tek başına yeterli görülmez. Hesap hareketlerindeki düzenli ek yatırmalar, meslek kuruluşlarından alınacak emsal ücret bilgisi ve iş ilanı metinleri bu iddiayı destekleyebilir. İmzalı bordrolarda ihtirazi kayıt bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir; kayıtsız imzalanan belgeler savunma tarafına ciddi bir dayanak verir.
Fesih Anını Belgelemek
- Feshin kim tarafından ve hangi gerekçeyle yapıldığı yazılı hale getirilir.
- Savunma istem yazısı ve verilen cevap saklanır.
- İstifa dilekçesi baskı altında imzalatıldıysa, çevresindeki yazışmalar toplanır.
- Çalışma belgesi ve SGK çıkış kodu, iddia edilen fesih sebebiyle karşılaştırılır.
- İş kazası veya meslek hastalığı varsa tutanak, olay bildirimi ve sağlık kayıtları eklenir.
Arabuluculukta Anlaşmak mı, Dava Açmak mı?
Arabuluculukta yapılan anlaşma, alacağı hızla tahsil edilebilir hale getirir; buna karşılık kapsamı geniş yazılmış bir ibra metni, sonradan fark edilen kalemlerin talep edilmesini engelleyebilir. Bu nedenle mutabakat metninde hangi alacakların kapsandığı kalem kalem yazılmalı, saklı tutulan haklar açıkça belirtilmelidir. İşverenin ödeme gücü zayıfsa, uzun yargılama sonunda elde edilecek ilamın tahsil edilememe riski de tercihte tartılmalıdır. Kıdem ve ihbar dışında fazla çalışma gibi hesap gerektiren kalemler ağırlıktaysa, bilirkişi incelemesi yapılacak dava yolu daha gerçekçi bir sonuç üretebilir.
Son Söz
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Zamanaşımı süreleri alacak kalemine göre farklılaşabildiğinden, fesihten sonra beklemeden hukuki destek almanız yararınıza olur.