İş kazası geçiren işçi ya da yakınları çoğu zaman ilk olarak şu soruyla karşılaşır: dava açmadan önce arabulucuya gitmek şart mı? Bu sorunun cevabı, talebin türüne göre değişir ve yanlış cevap dosyanın usulden reddine kadar gidebilir.
Talebi Türüne Göre Ayırmak
7036 sayılı Kanun, iş uyuşmazlıklarında işçilik alacakları ve işe iade için arabuluculuğu dava şartı haline getirmiştir. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı rücu istemleri bu dava şartının dışında tutulmuştur. Uygulamada aynı dosyada hem kıdem-ihbar gibi alacaklar hem de kaza tazminatı talep edildiğinde, alacak kalemleri için arabuluculuk sürecinin ayrıca yürütülmesi gerekir. Bu ayrımın baştan yapılmaması, dosyanın bir bölümünün usulden reddine yol açabilir.
Kaza Anından İtibaren Kurulacak Delil Zinciri
- SGK bildirimi ve iş kazası tespit tutanağının dosyaya alınması
- İş güvenliği uzmanı raporları, risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtları
- Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Olay yerine ilişkin görüntü kayıtları ve tanık listesi
- Sağlık kurulu raporu ve maluliyet oranına ilişkin belgeler
6331 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklere ilişkin kayıtlar, işverenin kusur oranını belirleyen bilirkişi incelemesinin temel malzemesidir. Bu belgeler çoğunlukla işveren elinde bulunduğundan, dava dilekçesinde delil olarak açıkça istenmelidir.
Kusur ve Tazminat Hesabının Mantığı
Tazminat, tek bir kalem değildir: iş göremezlik zararı, bakıcı gideri, tedavi masrafı ve manevi tazminat ayrı ayrı temellendirilir. SGK tarafından bağlanan gelirin rücu edilen kısmı hesaplamada dikkate alınır. İşçinin kendi davranışının zarara katkısı varsa bu da indirim sebebi olarak tartışılır. Bu nedenle talep, yuvarlak bir rakam yerine kalem kalem ve dayanağı gösterilerek kurulmalıdır.
Anlaşma Teklifi Geldiğinde
İşveren ya da sigortacı, süreç uzamadan bir ödeme teklif edebilir. Burada belirleyici olan, imzalanacak metnin ibraname niteliği taşıyıp taşımadığıdır. Maluliyet oranı henüz kesinleşmeden verilen genel içerikli feragat beyanları, sonradan ortaya çıkan zararların talebini güçleştirir. Anlaşma değerlendirilirken beklenen bilirkişi hesabıyla teklif edilen tutar karşılaştırılmalı, ödeme takvimi ve teminat da yazılı hale getirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. Kazanın oluş biçimi, maluliyet oranı ve işverenin kayıt düzeni sonucu doğrudan etkiler; başvuru yapmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yararlı olacaktır.