İşyerinde sistematik baskı, dışlama ve yıpratma iddiaları tek bir olaya değil, aylara yayılan bir davranış silsilesine dayanır. Bu yapı, mobbing dosyalarında hangi talebin hangi mercie ve hangi sırayla götürüleceğini belirleyici hâle getirir. Esas iddia güçlü olsa bile yanlış sırayla atılan bir adım, dosyanın işin esasına girilmeden geri dönmesine yol açabilir.
Önce Talebi Tanımlayın, Sonra Mercii Seçin
Mobbing bir talep türü değil, bir vakıa anlatımıdır. Dosyada ileri sürülen kalemler belirleyicidir: haklı nedenle fesihten doğan kıdem tazminatı, eşit davranma yükümlülüğüne aykırılık, ödenmemiş ücret kalemleri ya da işe iade istemi. 7036 sayılı Kanun, işçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade isteminde arabulucuya başvurmayı dava şartı olarak düzenlemiştir. Kişilik hakkı ihlaline dayanan manevi tazminatın kapsam içinde olup olmadığı tartışmalıdır; bu nedenle uygulamada tüm kalemleri tek başvuruda toplamak, sonradan çıkacak dava şartı tartışmasını baştan kapatır.
Başvuru Dosyasını Kurarken
- Davranışları tarih, tanık ve kanal (e-posta, kurumsal mesajlaşma, görev yazısı) sütunlarıyla kronolojik tabloya dökün.
- Fesih varsa fesih bildiriminin tebliğ tarihini ayrı not edin; işe iade istemi bakımından süre bu tarihten işler.
- Arabuluculuk başvurusunda talep kalemlerini ve karşı tarafı eksiksiz gösterin; eksik taraf gösterimi sonraki davada tartışma yaratır.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki sağlık gözetimi kayıtları, işyeri hekimi görüşmeleri ve rapor geçmişi varsa toplanmasını erken talep edin.
Anlaşamama Tutanağı Bir Belge Değil, Bir Kapıdır
Son tutanak yalnızca sürecin bittiğini göstermez; dava dilekçesinin eki olarak sunulması gereken usuli anahtardır. Tutanakta tarafların ve uyuşmazlık konusunun nasıl yazıldığı, açılacak davanın kapsamıyla örtüşmelidir. Tutanakta yer almayan bir talebi doğrudan davaya taşımak, o kalem yönünden dava şartı eksikliği itirazına açık kapı bırakır. Tutanak düzenlendikten sonra dava açma süresinin işlemeye başlaması nedeniyle, dilekçe hazırlığına tutanak beklenirken başlanması pratik bir kazanç sağlar.
Uzlaşma mı, Dava mı? Karar Ölçütleri
- İspat gücü: Mobbing iddiası büyük ölçüde dolaylı delille kurulur. Tanıkların hâlen aynı işyerinde çalışıyor olması, beyanların ağırlığını fiilen etkiler.
- Zaman maliyeti: İşe iade isteminin ekonomik değeri, sürecin uzamasıyla değişebilir.
- Belgelenmiş kalemler: Bordro ve kayıtla ispatlanabilen alacaklar müzakerede pazarlık gücü yaratır; ispatı zayıf manevi talep bu güce yaslanır.
- Feragat kapsamı: Arabuluculuk anlaşma belgesi ilam niteliğindedir; kapsam dışı bırakılmak istenen kalemler açıkça saklı tutulmalıdır.
Genel Uyarı
Yukarıdaki çerçeve tanıtıcı niteliktedir. Fesih tarihi, talep kalemleri ve işyeri kayıtlarının durumu değiştiğinde izlenecek yol da değişir; bu nedenle dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.