İş ilişkisinden doğan alacaklarda dava çoğu zaman hukuki değil, ispat zemininde kazanılır ya da kaybedilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler çerçevesinde işçinin fazla mesai, ücret, kıdem ve ihbar alacaklarını hangi delillerle nasıl kanıtlayacağı bu rehberin konusudur.
İspat Yükü Kimdedir?
Genel kural, iddia edenin ispatla yükümlü olmasıdır; ancak iş hukukunda bu denge işçi lehine bazı karinelerle yumuşar. Ücretin ödendiğini işveren, çalışmanın varlığını ve süresini ise kural olarak işçi ispatlar. Fazla mesai iddiasında işçinin bunu somut delille ortaya koyması, işverenin ise aksini bordro ve kayıtlarla çürütmesi beklenir.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması
İşçilik alacağı ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu aşamanın atlanması, davanın usulden reddine neden olur. Arabuluculuk tutanağındaki beyanlar ve anlaşmanın kapsamı, sonraki yargılamayı da etkilediğinden, tutanak içeriği dikkatle kaydedilmelidir.
Hangi Deliller Belirleyici Olur?
- İmzalı bordrolar, banka ücret ödemeleri ve hesap ekstreleri
- İşyeri giriş-çıkış kayıtları, PDKS ve vardiya çizelgeleri
- SGK hizmet dökümü ve prim gün sayıları
- Tanık beyanları, özellikle birlikte çalışılan kişiler
- E-posta, mesaj ve iş talimatı yazışmaları
Bordroda fazla mesai tahakkuku varsa, işçinin bunu aşan çalışmayı yalnızca yazılı delille kanıtlayabileceği hâller doğabilir; bu yüzden delil türünün seçimi baştan planlanmalıdır.
Kıdem ve İhbar Tazminatında Fesih Nedeni
Talebin kabulü çoğu kez feshin kim tarafından ve hangi nedenle yapıldığına bağlıdır. İşçinin haklı nedenle feshi ile istifa arasındaki fark, kıdem tazminatına hak kazanmayı doğrudan etkiler. Bu nedenle fesih anındaki yazışma ve ihtar içerikleri titizlikle saklanmalıdır.
Zamanaşımı ve Alacak Kalemleri
Her alacak kalemi kendi süresine tabidir; bazı kalemlerde daha kısa süreler işleyebilir. Talep kalemleri en baştan ayrı ayrı hesaplanıp faiz başlangıçları belirlenmelidir.
Bu rehber genelgeçer bilgilendirmedir. Çalışma biçiminiz, bordro düzeni ve fesih koşullarınız sonucu değiştirebileceğinden, alacaklarınızın hesabı ve delil planı için bir hukukçudan destek almanız yerinde olur.