Sigortasız çalıştırılma ya da eksik bildirilen prim günleri, çalışanın emeklilik ve sosyal güvenlik haklarını doğrudan etkiler. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 6331 sayılı Kanun ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ekseninde, SGK uyuşmazlıklarında ispat bu rehberin odağıdır.
Hizmet tespiti davasının amacı
Fiilen çalışıldığı hâlde Kuruma bildirilmemiş ya da eksik bildirilmiş dönemlerin resmen kayda geçirilmesi için açılan dava, hizmet tespiti davasıdır. Bu dava, geçmişe dönük sigortalılığın tanınmasını ve prim günlerinin emeklilik hesabına yansımasını sağlar. Kamu düzenini ilgilendirdiği için bu davalarda mahkeme, delilleri titizlikle ve resen araştırır.
İspatta hangi deliller güçlüdür
- İşyeri kayıtları, ücret bordroları ve banka üzerinden yapılan ödeme dökümleri
- İşe giriş-çıkış kayıtları ve varsa puantaj belgeleri
- Aynı dönemde çalışan ve olayı bilen tanıkların beyanları
- Kurum müfettiş raporları ve resmi yazışmalar
Yazılı belge her zaman tanık beyanından daha güçlüdür; ancak yazılı delil yoksa, tutarlı ve olayı doğrudan gören tanıklar belirleyici olabilir.
Süre ve dava şartı mantığı
Sosyal güvenlik alacaklarında ve tespit taleplerinde süreler ile Kuruma başvuru koşulları önemlidir. Bazı uyuşmazlıklarda önce Kuruma başvurmak, davadan önce tüketilmesi gereken bir aşamadır. Bu adımın atlanması davanın reddine yol açabileceğinden, başvuru ve dava sırası doğru kurgulanmalıdır.
İş sağlığı boyutuyla kesişme
6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş kazası ve meslek hastalığı kayıtları, hem sigortalılık hem tazminat süreçlerini besler. Aynı olayın farklı hukuki sonuçlar doğurabildiği bu tür dosyalarda, deliller tek bir bütün olarak değerlendirilmelidir.
Sosyal güvenlik hakları geçmişe dönük olarak zor telafi edilir. Sigortasız veya eksik bildirilen bir çalışmanız olduğunu düşünüyorsanız, delil durumunuzu ve başvuru sıranızı bir iş hukuku uzmanıyla değerlendirmeniz yerinde olur.