İş ilişkisi sona erdiğinde tartışma çoğunlukla tek bir rakam üzerinde düğümlenir: kıdem tazminatının tutarı. Bu tutarın doğru hesaplanması ise 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunların kesiştiği bir alanda, işveren kayıtları ile SGK kayıtlarının birbirini doğrulamasına bağlıdır. Arabuluculuk masasında imzalanacak bir tutanağın geri dönüşü çok sınırlı olduğundan, hesabın masaya oturmadan önce yapılması gerekir.
Kıdem Hesabının Girdilerini Belgeye Bağlamak
Hesaplamanın üç temel girdisi vardır: çalışma süresi, giydirilmiş ücret ve fesih şekli. Çalışma süresi için işe giriş ve çıkış bildirgeleri, hizmet dökümü ve varsa aynı işverene bağlı farklı iş yeri kayıtları toplanır. Giydirilmiş ücret için maaş bordroları, banka hesap hareketleri, yol ve yemek gibi düzenli yan ödemelerin belgeleri ile ikramiye kayıtları gerekir. Fesih şekli ise ihbar yazısı, tutanaklar ve varsa savunma istem yazılarıyla ortaya konur.
SGK Kayıtları ile Fiili Durum Çeliştiğinde
Prime esas kazancın gerçek ücretin altında bildirilmesi ya da giriş çıkışların fiili duruma uymaması sık karşılaşılan bir sorundur. Bu durumda hizmet tespiti veya kazancın düzeltilmesine yönelik ayrı bir talep gündeme gelir. Bu talepler, işverenle imzalanacak bir anlaşmayla kapatılamaz; kurumun taraf olduğu bir uyuşmazlık niteliği taşır. Dolayısıyla arabuluculuk masasında yapılan bir mutabakat, SGK kayıtlarını kendiliğinden değiştirmez.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi, Hangisi Değil
- Kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları ile işe iade talebi için arabuluculuk dava şartıdır.
- İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat istemleri bu zorunluluğun dışındadır.
- Hizmet tespiti gibi kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklar farklı bir usule tabidir.
- Talepler karışık biçimde ileri sürüldüğünde, her biri için usul ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Tutanağı İmzalamadan Önce
Anlaşma tutanağında hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalıdır. Genel ifadelerle düzenlenen bir metin, sonradan ileri sürülecek talepleri de kapatmış sayılabilir. Ödemenin tarihi, taksitlendirilecekse her taksitin vadesi ve gecikme halinde uygulanacak sonuç açıkça belirtilmelidir. Ayrıca ödemenin bordroya nasıl yansıtılacağı ve yapılacak kesintiler önceden netleştirilmelidir; aksi halde eline geçen tutar beklenenin altında kalır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kıdem hesabı her dosyada farklı girdilerle yapıldığından, tutanağı imzalamadan önce belgelerinizi bir hukukçuya inceletmeniz uygun olacaktır.