İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman olayın nasıl gerçekleştiği değil, nasıl ispatlanabildiğidir. 4857, 6331, 5510 ve 7036 aynı dosyada birlikte işler: işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, SGK'ya yapılan bildirimler ve iş mahkemesindeki yargılama birbirini besleyen üç kayıt kümesi üretir. Bu rehber, ispat malzemesini kaza sonrası doğru sırayla toplamak için hazırlanmıştır.
İlk Günlerde Kaybolan Deliller
Kaza yerinin fotoğrafı, vardiya çizelgesi, iş emri, kullanılan makinenin bakım kayıtları ve kamera görüntüleri zamanla erişilemez hâle gelir. Aynı şekilde hastane kayıtları, ilk müdahale evrakı ve olay günü tutulan tutanak, sonradan yeniden üretilemeyecek belgelerdir. Kamera görüntülerinin saklama süresi sınırlı olduğundan, bunların muhafazasına yönelik talep vakit geçirmeden yazılı olarak iletilmelidir.
Yükümlülük Kayıtları: Eğitim, Ekipman, Gözetim
İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verildiğine dair imzalı belgeler, risk değerlendirmesi raporu, kişisel koruyucu donanımın zimmet kayıtları ve periyodik kontrol raporları kusur tartışmasının merkezindedir. Bu belgelerin varlığı kadar tarihleri de önemlidir: kazadan sonraki bir tarihi taşıyan evrak, savunmayı güçlendirmek yerine zayıflatabilir. Tanık beyanları ise bu belgelerle çelişmeyecek şekilde derlenmelidir.
Kusur Raporuna İtirazı Baştan Planlayın
Yargılamada düzenlenen kusur ve hesap raporları, dosyanın kaderini belirleyen aşamadır. Rapora itiraz ederken "kabul etmiyoruz" demek yeterli değildir; hangi verinin eksik değerlendirildiği, hangi belgenin göz ardı edildiği ve hesaplamada hangi parametrenin hatalı alındığı sayfa ve satır göstererek belirtilmelidir. Bu nedenle delil klasörü, rapora itiraz aşaması düşünülerek kurulmalıdır.
Uzlaşma Görüşmesi mi, Dava mı?
İşçilik alacaklarının önemli bölümünde arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüşken, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından farklı bir düzenleme bulunur; bu nedenle kapsam kontrolü dosya özelinde yapılmalıdır. İşverenin sunduğu ödeme teklifi değerlendirilirken, imzalanacak ibranamenin kapsamı ve ileride açılabilecek taleplere etkisi ayrıca tartılmalıdır. Kalıcı iş göremezlik oranı henüz netleşmemişken yapılan bir anlaşma, sonradan ortaya çıkan zararı karşılamayabilir.
Kurum Kayıtlarıyla Uyum
SGK'ya yapılan bildirim, müfettiş incelemesi ve kurum dosyasındaki tespitler ile mahkemeye sunulan anlatımın uyumlu olması gerekir; aradaki çelişki, dosyanın en zayıf halkası hâline gelir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Yaralanmanın derecesi ve kayıtların içeriği sonucu değiştirebileceğinden, somut dosyanız için mesleki destek almanız faydalı olacaktır.