İş kazası sonrasında işçinin ya da yakınlarının karşılaştığı ilk soru çoğu zaman aynıdır: dosya doğrudan mahkemeye mi gider, önce arabulucuya mı başvurulur? Bu ayrım yanlış kurulduğunda dava usulden reddedilebilir ya da gereksiz bir arabuluculuk süreci takvimi boşa harcar. Aşağıda iş kazası dosyasında yol ayrımının nasıl planlanacağı ele alınmaktadır.
Hangi Talep Arabuluculuğa Tabi, Hangisi Değil
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu davaları bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Uygulamadaki asıl güçlük, tek bir olaydan doğan taleplerin karma nitelik taşımasıdır: kıdem, ihbar veya fazla çalışma alacağı arabuluculuk kapsamındayken, aynı işçinin kaza nedeniyle isteyeceği bedensel zarar tazminatı kapsam dışındadır.
Bu nedenle ilk adım, talep kalemlerinin tek tek etiketlenmesidir. Karma dosyalarda izlenen yöntem, arabuluculuğa tabi kalemler için başvuruyu yapmak, tazminat kalemleri yönünden ise doğrudan dava yolunu kullanmaktır. Aksi halde tazminat talebi için beklenen arabuluculuk süreci, hiç gerekmediği halde aylar kaybettirir.
Takvimi Kuran Dört Tarih
- Kaza anı ile işverenin kolluğa ve Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirim tarihi
- 6331 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen inceleme ve risk değerlendirmesi kayıtlarının tarihi
- Kurum müfettiş raporu ile sürekli iş göremezlik oranının belirlendiği tarih
- Ceza soruşturmasında kusur bilirkişi raporunun dosyaya girdiği tarih
Bu tarihler tek tabloda toplandığında hangi delilin hangi aşamada elde edilebileceği görünür olur. İş göremezlik oranı kesinleşmeden miktar sabitlemek yerine, belirsiz alacak ya da kısmi dava tercihinin bu takvime göre yapılması daha isabetlidir.
Delil Omurgası Nasıl Kurulur
İş kazası dosyasında ispat yükü büyük ölçüde işverenin özen yükümlülüğü etrafında şekillenir. Kişisel koruyucu donanım zimmet belgeleri, iş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, periyodik kontrol raporları, vardiya çizelgeleri ve olay yeri fotoğrafları erken toplanmalıdır. Ceza soruşturması dosyasının örneği, hukuk yargılamasında kusur dağılımı bakımından güçlü bir dayanaktır; bekletici mesele yapılıp yapılmayacağı da bu dosyanın seyrine göre değerlendirilir.
Uzlaşma mı Dava mı: Karar Eşiği
Sulh görüşmelerinde en sık yapılan hata, iş göremezlik oranı ve gelir bağlanma durumu netleşmeden geniş ibra metni imzalanmasıdır. 5510 sayılı Kanun uyarınca Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri hesaba katıldığında, işverenden istenebilecek bakiye tazminat tutarı ciddi biçimde değişir. Bu nedenle uzlaşma kararı, oran ve gelir tablosu netleştikten sonra verilmelidir. Ölümlü olaylarda destekten yoksun kalma paylarının mirasçılar arasında ayrı ayrı hesaplanması gerektiği de gözden kaçırılmamalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; iş kazası dosyalarında kusur, oran ve süre değerlendirmesi olayın kendi koşullarına göre değişir. Kalıcı bir sonuç doğuracak imza öncesinde dosyanızın avukat tarafından incelenmesi yerinde olur.