İş kazası dosyalarında hak kaybının en sık nedeni olayın hukuki niteliği değil; bildirim, arabuluculuk ve dava adımlarının birbirinden kopuk yürütülmesidir. Kaza sonrasındaki ilk haftalarda hem işverene hem Sosyal Güvenlik Kurumu'na yönelik yükümlülükler, hem de tazminat yolunun seçimi aynı anda gündeme gelir. Bu rehber 6331, 5510, 4857 ve 7036 sayılı düzenlemelerin kesiştiği noktada işleyen bir takvim kurmayı konu alıyor.
Olayın İlk Saatlerinde Sabitlenmesi Gerekenler
Bir aylık kısa pencerede en değerli iş, sonradan üretilemeyecek kayıtları güvence altına almaktır. Kaza anına ait tutanak, vardiya çizelgesi ve ilk sağlık başvurusu belgesi, aylar sonra açılacak davada olayın seyrini belirler.
- Acil servis kaydı, ilk muayene raporu ve sevk evrakının nüshası
- İşyerinde tutulan kaza inceleme tutanağı ve olay yeri fotoğrafları
- Kişisel koruyucu donanım zimmet kayıtları ile iş sağlığı ve güvenliği eğitim belgeleri
- Risk değerlendirmesi ve varsa daha önceki ramak kala bildirimleri
- Görgü tanıklarının kimlik ve iletişim bilgileri
Uzlaşma mı Dava mı: Yol Ayrımını Baştan Belirlemek
Bu dosyalarda en kritik tercih, hangi talebin hangi yoldan ileri gideceğidir. 7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüşken, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları bu dava şartının dışında tutulmuştur. Talepler tek dilekçede toplanacaksa hangi kalemin arabuluculuğa tabi olduğu ayrıştırılmalıdır.
Uzlaşma masasına oturma kararı da bilgi eksikliğiyle verilmemelidir. Kalıcı iş göremezlik oranı netleşmeden yapılan feragat içerikli anlaşmalar, sonradan ortaya çıkan zararı karşılamayabilir. Kurum tarafından bağlanacak gelirin tazminattan düşülmesi ihtimali de pazarlık öncesinde hesaba katılmalıdır.
Süre Başlangıcını Doğru Saptamak
Takvim kurarken asıl mesele son gün değil, sürenin hangi olayla başladığıdır. İşveren bildirimi, Kurum incelemesi, iş göremezlik raporunun kesinleşmesi ve varsa ceza soruşturmasının seyri farklı başlangıç anları yaratır. Her belgenin üzerine tebliğ veya öğrenme tarihi yazılarak tek bir kontrol tablosunda tutulması, unutulan adımı erken görünür kılar.
Sık Görülen Usul Hataları
- Kurum kayıtlarında olayın iş kazası olarak tescil edilip edilmediğinin kontrol edilmemesi
- Tazminat talebi ile alacak talebinin usul rejimi ayrıştırılmadan tek başvuruda birleştirilmesi
- Kusur ve maluliyet bakımından bilirkişi incelemesi gerekeceğinin gözden kaçırılması
- İşverenin sunduğu tutanağa itiraz kaydı düşülmeden imza atılması
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her kaza kendi koşulları içinde değerlendirilir. Bildirim yükümlülükleri ve süreler işin niteliğine, sigortalılık statüsüne ve olayın gelişimine göre değişebileceğinden, dosyanızı bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.