Fazla mesai alacağı, iş yargısında en çok tartışılan kalemlerden biridir; SGK kayıtlarıyla işyeri kayıtlarının örtüşmediği dosyalarda ise mesele yalnızca ücret hesabı olmaktan çıkar. Bu rehber, 4857, 5510 ve 7036 ekseninde fazla çalışma iddiasının zaman planını ve arabuluculuk-dava tercihini konu alır.
Çalışma süresini yeniden kurmak
Fazla mesai iddiasının ilk adımı hesap değil, kronolojidir. İşe giriş ve çıkış tarihleri, vardiya düzeni, mevsimsel yoğunluk dönemleri ve varsa denkleştirme uygulaması tek bir çizelgede toplanmalıdır. 4857, haftalık normal çalışma süresini aşan çalışmanın zamlı ücretle ödenmesini öngörür; uyuşmazlık genellikle bu aşımın hangi haftalarda gerçekleştiğinin ortaya konmasında düğümlenir.
Kayıtlar arasındaki farkın anlamı
SGK bildirimleri, çalışmanın varlığı ve süresi yönünden önemli bir dayanaktır ancak günlük çalışma saatini göstermez. Bu nedenle dosyada iki kayıt seti birlikte okunur:
- SGK hizmet dökümü ve prim gün sayıları
- Puantaj, giriş-çıkış turnike veya kart okuma kayıtları
- İmzalı ücret bordroları ve bordroya konulan ihtirazi kayıtlar
- İşyeri yazışmaları, görev listeleri, servis ve yemek kayıtları
İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, aynı döneme ilişkin iddia için yazılı delil aranması gündeme gelir. Bu ayrım, tanık listesinin nasıl kurulacağını da belirler.
Arabuluculuk masasında neyin kapandığına dikkat
7036, işçilik alacaklarında arabuluculuğu dava şartı haline getirmiştir. Buradaki asıl risk sürenin kaçırılması değil, anlaşma tutanağının kapsamıdır. Tüm alacakları ibra eder nitelikte genel bir metin imzalandığında, sonradan hesaplanan fazla mesai farkı için dava yolu fiilen kapanabilir. Anlaşma yapılacaksa hangi kalemlerin, hangi dönem için kapatıldığı kalem kalem yazılmalıdır. 6331 kapsamındaki sağlık ve güvenlik yükümlülükleriyle bağlantılı iddialar varsa, bunların ayrı tutulup tutulmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Anlaşma sağlanamazsa
Son tutanağın düzenlendiği tarih, dava takviminin başlangıcıdır. Dava dilekçesinde talep, belirsiz alacak veya kısmi dava tercihine göre kurgulanır; bu tercih ıslah ve faiz başlangıcı yönünden sonuç doğurur. Hesap bilirkişisi raporuna karşı beyanda, hakkaniyet indirimi ve fazla mesai ücretinin ödenip ödenmediği ayrı başlıklar altında ele alınmalıdır.
Yazılanlar genel bilgi paylaşımıdır; sektöre, çalışma düzenine ve elinizdeki kayıtlara göre sonuç değişir. Anlaşma metnini imzalamadan önce mutlaka bir iş hukuku uygulayıcısına danışmanız önerilir.