İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen üç unsur vardır: kazanın nasıl gerçekleştiğine dair kayıtlar, işverenin aldığı önlemlerin belgelenmesi ve zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konması. 4857, 6331, 5510 ve 7036 sayılı Kanunların kesiştiği bu alanda ispat stratejisi, dava açılmadan çok önce kurulmaya başlanır.
İspat Yükü Nasıl Dağılır
Çalışan tarafın göstermesi gereken temel unsurlar, kazanın iş ilişkisi içinde meydana geldiği ve bir zararın doğduğudur. İşveren tarafından ise iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirildiği ortaya konur. Bu dağılım, hangi tarafın hangi belgeyi öncelikle toplaması gerektiğini de belirler: çalışan olay anına, işveren ise önleyici sisteme ilişkin kayıtlara yoğunlaşır.
Arabuluculuk Şartı Her Talep İçin Aynı Değildir
İşçi ve işveren arasındaki birçok uyuşmazlıkta dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Ancak iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından durum farklıdır; bu talepler dava şartı olan arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Buna karşılık aynı dosyada ücret, fazla çalışma veya kıdem gibi işçilik alacakları da isteniyorsa, o kalemler için başvuru gerekliliği ayrıca değerlendirilmelidir. Talep kalemlerinin baştan ayrıştırılmaması, dosyanın usulden reddine yol açabilir.
Kaza Anına Ait Kayıtların Toplanması
- Kaza bildirim formu ve kuruma yapılan bildirimin kaydı.
- İşyeri kamera görüntüleri ve giriş çıkış kayıtları.
- Olayı gören çalışanların isimleri ve o günkü vardiya listesi.
- İlk müdahale, sevk ve hastane evrakı.
- Kolluk ve müfettiş tutanakları.
Kamera kayıtları belirli sürelerle üzerine yazıldığından, bu kayıtların muhafazası için gecikmeden yazılı talepte bulunulması gerekir.
Kusur ve Maluliyet Raporlarına Hazırlık
Dosyanın teknik omurgasını bilirkişi incelemeleri oluşturur. Kusur değerlendirmesi yapılırken risk analizi, eğitim kayıtları, koruyucu ekipman zimmet belgeleri ve periyodik kontrol raporları incelenir. Bu belgelerin dosyaya eksiksiz girmesi, raporun isabetini doğrudan etkiler. Maluliyet yönünden ise tedavi sürecine ait tüm evrakın kesintisiz biçimde sunulması gerekir.
Rapora İtiraz Ederken
Bilirkişi raporuna itiraz, genel bir memnuniyetsizlik beyanı olarak değil, rapordaki hangi tespitin hangi belgeyle çeliştiğini gösteren maddeli bir metin olarak yazılmalıdır. İtiraz süresi kısadır ve kaçırıldığında raporun sonuca etkisi büyür.
Yazılanlar genel çerçeve niteliğindedir. Kazanın oluş biçimi, işyerinin tehlike sınıfı ve talep edilen kalemler dosyanın yürüyüşünü değiştirebilir; bu nedenle süreci bir hukukçuyla birlikte planlamanız önerilir.