İş ve sosyal güvenlik dosyalarında "bir ay" ifadesi birden fazla kuruma işaret ettiği için sık karıştırılır. Kurumun taraf olduğu uyuşmazlıklarla işveren-işçi arasındaki uyuşmazlıklar farklı usul rejimlerine tabidir ve bu ayrım en baştan yapılmalıdır.
Hangi Uyuşmazlık Arabuluculuğa Tabi
7036 sayılı Kanun, işçi ile işveren arasındaki bireysel iş uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü için arabuluculuğu dava şartı haline getirmiştir. Buna karşılık Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf olduğu uyuşmazlıklar bu kapsamda değerlendirilmez. Yanlış varsayımla arabulucuya gidilmesi zaman kaybına, gerekli olduğu halde başvurulmaması ise davanın usulden reddine yol açar.
Bir Aylık Sürenin İşlediği Haller
4857 sayılı Kanun kapsamında iş sözleşmesi feshedilen işçinin, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir ve görüşmelerle uzamaz. Kuruma yapılan başvurularda ise cevap ve itiraz süreleri ayrı bir takvimde izlenmelidir; iki takvimin tek listede tutulması karışıklığı önler.
Hizmet Tespitinde Delil Sıralaması
5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet tespiti taleplerinde inceleme, önce resmi ve yazılı kayıtlar üzerinden yürür:
- İşyeri sicil dosyası, aylık prim ve hizmet belgeleri
- Ücret bordroları, banka ödeme kayıtları ve imza örnekleri
- Vergi dairesi, meslek odası ve müfettiş rapor kayıtları
- Aynı dönemde aynı işyerinde bordroya kayıtlı çalışan tanıklar
Tanık anlatımı, yazılı kayıtları tamamlayıcı biçimde ve dönemi bilfiil gören kişilerden alındığında ağırlık kazanır. Hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren işleyen hak düşürücü süre de ayrıca hesaplanmalıdır.
İş Kazası Dosyalarında Paralel Süreçler
6331 sayılı Kanun kapsamındaki denetim tutanakları, kaza bildirimi ve iş güvenliği kayıtları hem ceza hem tazminat sürecinde kullanılır. Bu belgelerin bir örneğinin erken temin edilmesi, sonradan doğacak eksiklikleri önler.
Protokolün Kuruma Karşı Sınırı
İşverenle imzalanan ibra veya sulh metni, sosyal güvenlik hakları bakımından Kurumu bağlamaz. Bu nedenle anlaşma metninde hangi alacakların kapsandığı açıkça yazılmalı, prim ve hizmet süresine ilişkin talepler ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu açıklamalar genel çerçeveyi gösterir. Fesih veya kaza tarihine göre süreleriniz değişebileceğinden, dosyanıza özgü görüş almanız yerinde olur.