İş kazası dosyaları, işçilik alacağı dosyalarından hem usul hem ispat bakımından ayrılır. Burada tartışma bir alacak kaleminin miktarı değil, kusurun kimde olduğu ve zararın nasıl hesaplanacağıdır. Kazanın hemen ardından tutulan kayıtlar ise sonraki yıllarda dosyanın omurgasını oluşturur; bu yüzden ilk günlerde yapılan işlemler, açılacak davadan daha belirleyici olabilir.
Bildirim Yükümlülükleri ve Takvim
5510 sayılı Kanun, iş kazasının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi için işverene kısa bir süre tanır; bu süre kazadan sonraki üç iş günü olarak öngörülmüştür. Kolluğa bildirim ve 6331 sayılı Kanun kapsamındaki kayıt yükümlülükleri ise ayrıca işler. Bildirimin yapılmaması yalnız idari yaptırım doğurmaz; olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı tartışmasında da işveren aleyhine değerlendirilebilir.
Toplanması Gereken Kayıtlar
- Kaza tespit tutanağı ve olay yerine ilişkin fotoğraf, kamera görüntüleri
- İş müfettişi inceleme raporu ile varsa savcılık soruşturma dosyası
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, imzalı zimmet ve ekipman teslim belgeleri
- Risk değerlendirmesi raporu ve periyodik bakım kayıtları
- Hastane kayıtları, tedavi belgeleri ve sürekli iş göremezlik oranına ilişkin kurum kararı
Arabuluculuk Şartı Her Talebi Kapsamaz
İş uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk kural olarak dava şartıdır; ancak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı rücu davaları bu şartın dışında tutulmuştur. Bu ayrımın bilinmemesi iki yönlü kayıp doğurur: gereksiz yere arabuluculuk sürecinde zaman kaybedilmesi ya da tersine, kapsamdaki başka bir alacak için şart yerine getirilmeden dava açılması.
Kusur ve Zarar Hesabının Kurulması
Tazminat miktarı, kusur dağılımı ile iş göremezlik oranının birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. İşverenin gerekli güvenlik tedbirlerini alıp almadığı, işçinin talimatlara uyup uymadığı ve varsa üçüncü kişinin katkısı ayrı ayrı incelenir. Ceza dosyasında yapılan kusur tespiti hukuk davasında yol gösterici olabileceğinden, iki dosyanın birlikte takip edilmesi ve gerektiğinde bekletici mesele talebinde bulunulması yerinde olur.
Sulh Teklifini Değerlendirirken
İşveren veya sigortacı tarafından yapılan erken ödeme teklifleri, tedavi süreci henüz tamamlanmadan gündeme gelebilir. Sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmeden imzalanan ibra metinleri, ilerideki gerçek zararın çok altında kalma riski taşır. Bu nedenle teklif değerlendirilirken tedavinin bitip bitmediği, kurum tarafından bağlanan gelirin tazminattan düşülecek olması ve manevi tazminat kalemlerinin ayrıca karşılanıp karşılanmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kazanın oluş biçimi ve sağlık durumu her dosyada farklı sonuç doğurduğundan, imza atmadan önce hukuki değerlendirme alınmalıdır.