Geçersiz olduğu düşünülen bir fesihte işçinin elindeki en kırılgan kaynak zamandır. 4857 sayılı İş Kanunu ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu birlikte okunduğunda işe iade talebi, sıralı ve kısa süreli adımlara bağlıdır: önce arabuluculuk, anlaşma sağlanamazsa dava. Bu rehber, işe iade dosyasında takvimin nasıl kurulacağını ve uzlaşma ile dava arasındaki tercihin hangi anda yapılması gerektiğini ele alır.
Fesih Anından İtibaren İşleyen Zincir
Takvimin başlangıç noktası fesih bildiriminin işçiye ulaştığı andır. Bu nedenle ilk yapılacak iş, bildirimin hangi tarihte ve hangi yolla tebliğ edildiğini belgelemektir. Elden imzalı teslim, noter ihtarnamesi ve kayıtlı elektronik posta farklı başlangıç tarihleri doğurabilir. İşçi bildirimi almayı reddetmişse tutanağın tarihi ve tanıkları da dosyaya alınmalıdır.
İkinci halka arabuluculuk başvurusudur. İşe iade talebi bakımından arabuluculuk dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Anlaşamama tutanağının düzenlendiği tarih ise dava açma süresinin işlemeye başladığı ikinci kritik gündür. Bu iki tarih tek bir tabloda tutulmadığında hak kaybı riski hızla büyür.
Masada Verilecek Karar: Uzlaşma mı Yargılama mı?
Arabuluculuk görüşmesinde işverenin sunduğu teklif çoğu zaman işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin toplamının altında kalır. Kararı verirken şu üç başlık netleştirilmelidir:
- İşyerinde çalışan sayısı ve iş güvencesi kapsamının gerçekten sağlanıp sağlanmadığı
- Fesih gerekçesinin yazılı ve açık biçimde bildirilip bildirilmediği
- İşe iade kararı sonrası fiilen çalışma niyetinin bulunup bulunmadığı
Anlaşma tutanağı ilam niteliğinde sonuç doğurduğundan, imzalanan metnin kapsamı çok dikkatli yazılmalıdır. Yalnızca işe iade talebini kapsayan bir anlaşma ile tüm işçilik alacaklarını kapsayan bir feragat metni birbirinden çok farklı sonuçlar doğurur.
İspat Hazırlığını Takvime Yaymak
İşe iade dosyasında geçerli sebebin varlığını ispat yükü kural olarak işverendedir. Ancak işçi de fesih gerekçesinin gerçek olmadığını gösteren karşı delilleri hazırlamalıdır: performans değerlendirme formları, e-posta yazışmaları, aynı dönemde yapılan yeni işe alımların ilanları, vardiya ve devam çizelgeleri. Bu belgelerin bir kısmı yalnızca işveren nezdinde bulunduğundan, dilekçede delil olarak açıkça talep edilmelidir.
Sık Görülen Usul Hataları
- Arabuluculuk başvurusunda karşı tarafın yanlış tüzel kişi olarak gösterilmesi
- Anlaşamama tutanağının aslının dava dilekçesine eklenmemesi
- Talep sonucunda işe başlatmama tazminatının hiç belirtilmemesi
- Alt işveren ilişkisinde asıl işverene husumet yöneltilmemesi
Son Değerlendirme
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir; işyerinin yapısı, fesih gerekçesi ve tebligat biçimi süre hesaplarını değiştirebilir. Fesih bildirimini aldıktan sonra günleri kaybetmeden bir hukuk profesyoneline dosyayı incelettirmeniz yerinde olur.