Mobbing iddiası ile fazla mesai alacağı çoğu kez aynı dosyada birlikte gelir; ancak ispat mantıkları birbirinden farklıdır. Biri süreklilik ve sistematiklik gösteren bir davranış örüntüsünü, diğeri ölçülebilir bir çalışma süresini kanıtlamayı gerektirir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde, bu iki talebi tek bir takvimde nasıl yöneteceğinize bakalım.
Örüntü Takvimi Olmadan Mobbing Anlatılamaz
Mobbing, tek bir olayla değil, tekrar eden davranışların bütünüyle ortaya konur. Bu nedenle dosyanın ilk belgesi bir kronoloji tablosu olmalıdır: tarih, olay, tanık, varsa yazılı iz. Görev değişikliği yazıları, savunma istemleri, izin ve rapor kayıtları, iş sağlığı ve güvenliği kapsamında 6331 uyarınca yapılan bildirimler bu tabloya işlendiğinde, dağınık görünen olaylar bir örüntü hâlini alır.
Fazla Mesaide Kayıt ile Tanık Dengesi
Fazla çalışma iddiasında öncelik, işverenin tutmakla yükümlü olduğu kayıtlardadır. Bordro, puantaj, giriş çıkış kayıtları, kurumsal iletişim kayıtları ve vardiya çizelgeleri ilk sırada gelir. Yazılı kayıt yoksa tanık anlatımı devreye girer; ancak tanığın çalıştığı dönem ile talebin dönemi örtüşmüyorsa beyanın ağırlığı düşer. Bordroda fazla mesai tahakkuku görünüyorsa, bu dönemler için ileri sürülecek iddianın hangi belgeye dayanacağı baştan planlanmalıdır.
Arabuluculuk Masasına Dosya Hazır Gidilir
7036 uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır. Uygulamada sık görülen hata, bu aşamaya hesap yapılmadan gidilmesidir. Masaya oturmadan önce şu üç şey hazır olmalıdır:
- Kalem kalem alacak hesabı ve her kalemin dayandığı belge
- Kabul edilebilecek asgari toplam ve bunun gerekçesi
- Anlaşma hâlinde hangi kalemlerin kapanacağını gösteren taslak metin
Anlaşma Tutanağı Yazılırken Kapsamı Daraltmak
Arabuluculuk tutanağı, ilam niteliğindeki sonuçları nedeniyle dikkatli yazılmalıdır. Kapsamı belirsiz ve tüm hak ve alacaklarını ifade eden geniş cümleler, tutanakta yer almayan tazminat kalemlerini de kapatabilir. Özellikle mobbing kaynaklı manevi tazminat ile 5510 kapsamındaki sosyal güvenlik hakları bakımından, kapsamın açıkça sınırlandırılıp sınırlandırılmadığı kontrol edilmelidir.
Dava Aşamasına Geçildiğinde
Anlaşma sağlanamazsa, son tutanak ile birlikte dava süreci başlar ve takvim bu kez yargılama usulüne göre yeniden kurulur. Bilirkişi hesap raporuna karşı beyan süresi, tanık listesinin sunulması ve ıslah ihtimali önceden planlanmadığında, güçlü bir alacak dosyası usul nedeniyle daralabilir.
Yukarıdaki değerlendirme genel çerçeve niteliğindedir. Çalışma biçimi, işyeri kayıtlarının durumu ve fesih şekli sonucu belirgin biçimde değiştirir; adım atmadan önce dosyanızın kendi belgeleri üzerinden değerlendirme yapılması uygun olur.