Kişisel veri uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü esasa dair değil, usule dair nedenlerle sonuçsuz kalıyor. Veri sorumlusuna hiç başvurmadan doğrudan şikâyete gidilmesi, cevabın beklenmeden yol değiştirilmesi ya da rızanın hangi işleme için verildiğinin belgelenememesi, 6698 sayılı KVKK kapsamındaki taleplerin en sık karşılaşılan zayıf noktalarıdır. Bu rehber, açık rıza tartışmasında süre yönetimini bir kontrol listesine dönüştürmeyi amaçlıyor.
Açık rızanın geçerliliği nerede tartışılır
Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Uygulamada rızanın hizmetin ön koşulu hâline getirilmesi, tek bir kutucukla birbirinden bağımsız birçok işlemenin kapsanması ya da metnin sonradan değiştirilmesi geçerliliği tartışmalı kılar. Bu nedenle dosyanın ilk adımı, rızanın hangi tarihte, hangi metinle ve hangi işleme amacı için alındığının belgelenmesidir.
Süre zincirinin kurulması
- Veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılır; başvuru tarihi ve iletim yöntemi kayda alınır.
- Veri sorumlusunun cevabı için kanunda öngörülen süre takip edilir.
- Cevap alınırsa öğrenme tarihinden, alınmazsa başvuru tarihinden başlayan şikâyet süresi hesaplanır.
- Şikâyet dosyası hazırlanırken idari yol ile tazminat yolunun ayrı yürüyeceği not edilir.
Başvuru dosyasında bulunması gerekenler
- Rıza metninin ekran görüntüsü veya basılı sürümü
- Aydınlatma metni ve varsa sürüm değişikliklerinin karşılaştırması
- Verinin hangi kanaldan paylaşıldığına dair yazışma ve bildirimler
- Talebin somut sonucu: silme, düzeltme, aktarımın durdurulması gibi ölçülebilir istem
En sık yapılan usul hataları
Başvurunun ispatlanabilir bir kanaldan yapılmaması, taleplerin tek bir metinde ayrıştırılmadan yığılması ve cevap süresi dolmadan şikâyete geçilmesi, dosyanın esasa girilmeden ele alınmasına yol açabilir. Ayrıca rızanın geri alındığına ilişkin bildirimin tarihsiz olması, sonraki işlemelerin hukuka aykırılığını göstermeyi zorlaştırır.
Uzlaşma yolu ile hukuk davası arasında tercih
Veri sorumlusu, başvuru aşamasında silme veya aktarımı durdurma taahhüdü verebilir. Bu çözüm hızlıdır ancak yalnızca ileriye dönük sonuç doğurur; geçmişte doğan zarar için ayrıca hukuk mahkemesinde tazminat talebi gündeme gelir. Verinin üçüncü kişilere aktarıldığı, ticari fayda sağlandığı ya da özel nitelikli veri söz konusu olduğu hâllerde, idari şikâyetle yetinmeyip yargı yolunun açık tutulması genellikle daha isabetlidir.
Kısa hatırlatma
Bu metin yol gösterici niteliktedir ve her başvurunun kendi belgeleri üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Süre hesapları, bildirimin ulaştığı tarihe göre değişebileceğinden dosyanızı işlem yapmadan önce bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önerilir.