Açık rıza, KVKK sisteminde kişisel verinin işlenmesini meşru kılan hukuki sebeplerden yalnızca biridir. Uygulamada en sık yapılan hata, açık rızanın diğer işleme şartlarının bulunduğu hâllerde gereksiz yere alınması ya da gereken hâllerde geçerli biçimde alınmamasıdır. 6698 sayılı Kanun bu dengeyi düzenler. Bu rehber, açık rızaya ilişkin uyuşmazlıklarda başvuru yolunu ele alır.
Açık Rızanın Geçerlilik Koşulları
Geçerli bir açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olmalıdır. Bir hizmetin sunumunu açık rıza şartına bağlamak (rıza vermezsen hizmet yok yaklaşımı) çoğu zaman rızayı sakatlar; çünkü irade özgür sayılmaz. Bu nedenle rızanın alınış biçimi, ihlal değerlendirmesinin merkezindedir.
Açık Rıza Dışındaki İşleme Şartları
- Bir sözleşmenin kurulması veya ifası için veri işlemenin zorunlu olması
- Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi
- İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermeyen meşru menfaat
Bu şartlardan biri varsa, ayrıca açık rıza aranmaz; gereksiz rıza talebi başlı başına bir uygunsuzluktur.
Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, verisinin hukuka aykırı işlendiğini düşünüyorsa önce veri sorumlusuna başvurmalıdır. Veri sorumlusu, başvuruyu KVKK'da öngörülen süre içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Başvuru cevapsız kalır, reddedilir veya yetersiz bulunursa, bu sonucun öğrenilmesinden itibaren işleyen süre içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır.
Şikâyet ve İnternet Yayını Boyutu
Veri, bir internet yayını yoluyla da ihlal ediliyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişimin engellenmesi yolu, KVKK sürecine paralel olarak işletilebilir. Bu iki yol birbirini tamamlar; biri içeriğe erişimi kısıtlarken diğeri veri işleme faaliyetinin hukuka uygunluğunu denetler.
Başvuruda İspat
Başvurunun ne zaman yapıldığı ve neyin talep edildiği ileride belirleyici olacağından, başvurunun içeriği ve tarihi ispatlanabilir biçimde belgelenmelidir. Rızanın hangi metinle alındığı, verinin nerede yayıldığı ve talebin karşılanıp karşılanmadığı dosyada saklanmalıdır.
KVKK süreçlerinde başvuru sırası ve süreler belirleyicidir. Verinizin hukuka aykırı işlendiğini düşünüyorsanız, başvuru yolunu doğru kurgulamak için veri koruma alanında destek almanız yerinde olur.