Kişisel verisinin nasıl işlendiğini öğrenmek isteyen kişinin karşısına iki katmanlı bir yol çıkar: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet. 6698 sayılı KVKK ve internet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun ekseninde işleyen bu süreçte hak kaybı çoğunlukla, doğrudan Kurula yapılan başvurunun ön koşul eksikliğinden işleme alınmamasıyla yaşanır.
Aydınlatmanın Kapsamı
Veri sorumlusu, verinin elde edilmesi sırasında ilgili kişiyi bilgilendirmek zorundadır. Bu bilgilendirmede kimliği, verinin hangi amaçla işleneceği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ile hukuki sebebi ve ilgili kişinin hakları yer alır. Aydınlatmanın açık rızadan ayrı bir yükümlülük olduğu sıkça gözden kaçar: rıza alınmış olması aydınlatma eksikliğini gidermez, aydınlatma yapılmış olması da her işleme için rıza yerine geçmez.
Veri Sorumlusuna Başvuru Basamağı
İlgili kişi taleplerini yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle veri sorumlusuna iletir. Başvuruda kimlik bilgileri, tebligata esas adres ve talebin konusu açık biçimde yer almalıdır. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Bu tarihlerin belgelenmesi için başvurunun kayıtlı elektronik posta, noter ya da iadeli taahhütlü mektupla yapılması yerinde olur.
Kurula Şikâyette Süre Hesabı
Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi halinde Kurula şikâyet yolu açılır. Burada iki süre birlikte işler: cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Cevap hiç verilmediğinde bekleme süresinin dolduğu gün ayrıca hesaplanmalıdır; bu iki tarihten hangisi önce doluyorsa şikâyet takvimini o belirler.
Talep Metninin Somutlaştırılması
- Hangi verinin, hangi tarihte ve hangi kanaldan işlendiğine ilişkin bilgi talebi
- Aktarım yapılan üçüncü kişilerin sorulması
- Eksik veya yanlış işlenmiş verinin düzeltilmesi istemi
- İşlenmesini gerektiren sebep ortadan kalkmışsa silinme veya yok edilme talebi
- Düzeltme ve silme işleminin aktarım yapılan taraflara da bildirilmesi istemi
Aydınlatma Metninin Denetlenmesi
Uygulamada aydınlatma metinlerinin çoğu, işlenen veri kategorilerini ve hukuki sebebi genel ifadelerle geçer. Metnin yükümlülüğü karşılayıp karşılamadığı; hangi hukuki sebebe dayanıldığının açıkça yazılıp yazılmadığına, açık rızanın ayrı bir irade beyanı olarak alınıp alınmadığına ve verinin saklama süresine değinilip değinilmediğine bakılarak değerlendirilir.
Son Not
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve başvuru tarihleri sonucu değiştirdiğinden, süreler işlemeye başlamadan kendi durumunuz için hukuki değerlendirme almanız yararlı olur.