Boşanma davalarında sonucu belirleyen şey, çoğu zaman tarafların iddialarının şiddeti değil; bu iddiaların usulüne uygun biçimde ve zamanında ispatlanabilmesidir. TMK, HMK ve aile mahkemelerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde hazırlanan bu rehber, delil yönetiminde en sık yapılan hataları ve bunları önleyecek kontrolleri konu alır.
Delilin hukuka uygunluğu, içeriğinden önce gelir
Eşin bilgisi dışında telefonuna erişilerek elde edilen mesajlar, gizlice yerleştirilen kayıt cihazıyla alınan ses kayıtları veya üçüncü kişilerin özel yaşamına ilişkin görüntüler, dosyaya sunulduğunda yalnızca dikkate alınmamakla kalmaz; ayrı bir cezai sorumluluk da doğurabilir. Buna karşılık kişinin kendi katıldığı bir konuşmayı, delil karartma tehlikesi karşısında ani biçimde kaydetmesi gibi hâller farklı değerlendirilebilir. Bu ayrım incedir ve delil dosyaya sunulmadan önce yapılmalıdır; sunulduktan sonra geri alınması mümkün olmaz.
Delil listesini dilekçeler aşamasına sığdırmak
Hukuk yargılamasında taraflar delillerini kural olarak dilekçeler aşamasında bildirmek zorundadır. Sonradan hatırlanan bir tanık ya da geç toplanan bir kayıt, çoğu zaman dosyaya giremez. Bu nedenle dava açılmadan önce şu üç liste hazırlanmalıdır: iddia edilen her vakıa, o vakıayı destekleyen delil ve delilin hâlihazırda elde bulunup bulunmadığı. Elde olmayan deliller için mahkemeden hangi kurumdan ne isteneceği baştan yazılmalıdır.
Sık kullanılan delil kalemleri
- Tanık beyanları; tanığın olayı doğrudan gözlemleyip gözlemlemediği ayrıca not edilmelidir
- Sağlık kayıtları, darp raporu ve varsa koruma kararı dosyaları
- Banka hareketleri, tapu ve araç kayıtları, ortak borç belgeleri
- Çocuğun eğitim ve sağlık kayıtları, velayet talebini destekleyen belgeler
- Tarafların kendi aralarındaki yazışmalar ve karşılıklı ihtarlar
Tebligat gecikmesi delil takvimini nasıl bozar
Karşı tarafa tebligat yapılamaması, cevap dilekçesi süresini ve dolayısıyla ön inceleme aşamasını geriye atar. Bu gecikme masum görünse de, tanıkların hafızası zayıflar, kayıtların saklama süresi dolar ve talep edilecek kurum kayıtları erişilemez hâle gelir. Adresi belirsiz eş bakımından adres araştırması ve gerekiyorsa ilanen tebligat talebinin gecikmeden yapılması, dosyanın toplam süresini belirgin biçimde kısaltır.
Kontrol listesi
- Her iddiayı tek cümlelik bir vakıa hâline getirin ve karşısına delilini yazın.
- Elde bulunmayan deliller için mahkemeden istenecek kurumu ve dönemi belirtin.
- Delilin elde edilme biçimini, sunmadan önce hukuka uygunluk açısından değerlendirin.
- Tanık listesini isim, adres ve hangi vakıaya tanıklık edeceği bilgisiyle birlikte verin.
- Ekonomik taleplerde mal varlığı kayıtlarını dava tarihine göre güncelleyin.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; boşanma sebebi, çocuk bulunup bulunmaması ve mal rejimi tasfiyesi delil stratejisini kökten değiştirdiğinden, dosyanız için ayrıntılı bir ön hazırlık yapmanız yararlı olacaktır.