Boşanma davasının en çok anlaşmazlık doğuran boyutu çoğu zaman velayet değil, evlilik boyunca edinilen malvarlığının paylaşımıdır. Mal rejimi tasfiyesi ve boşanma protokolü, TMK'nın edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde kurgulanır. Bu rehber, katılma ve değer artış alacağının nasıl ileri sürüldüğünü ve protokolde nelerin gözetilmesi gerektiğini ele alır.
Hangi Mal Rejimi Uygulanıyor?
TMK, aksine sözleşme yoksa evlilik için edinilmiş mallara katılma rejimini yasal rejim olarak öngörür. Eşlerin evlenmeden önce ya da sonra sözleşmeyle mal ayrılığı gibi başka bir rejim seçip seçmediği, tasfiyenin tümünü belirler. İlk adım, uygulanan rejimin ve rejimin sona erdiği tarihin doğru tespitidir; çünkü tasfiye hesabı bu tarihe kadar edinilen değerler üzerinden yapılır.
Kişisel Mal mı Edinilmiş Mal mı?
Miras yoluyla gelen, evlenmeden önce sahip olunan veya manevi tazminat gibi kişiye özgü değerler kural olarak kişisel maldır ve paylaşıma girmez. Buna karşılık çalışmayla, gelirle edinilenler edinilmiş mal sayılır. Bir malın hangi kategoriye girdiğini iddia eden taraf bunu ispatla yükümlüdür:
- Tapu, ruhsat, banka ve kredi kayıtlarıyla edinim tarihi belgelenir
- Satın almada kullanılan paranın kaynağı gösterilir
- Kişisel malın karşılığı olarak alınan değerler zincirle takip edilir
Protokolde Gözden Kaçan Kalemler
Anlaşmalı boşanma protokolü sadece "malları paylaştık" cümlesiyle geçiştirilirse ileride yeni uyuşmazlık doğurur. Protokolde taşınmazların devir usulü, banka hesapları, araç, işyeri payı, borçların kimde kalacağı ve varsa katılma alacağından feragat açıkça yazılmalıdır. HMK çerçevesinde mahkeme protokolü denetler; özellikle çocuğun menfaatine ilişkin düzenlemeleri re'sen gözetir.
Aile Mahkemesinin Rolü
4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemeleri bu uyuşmazlıklarda görevlidir. Tasfiye talebi boşanmayla birlikte ya da ayrı bir davayla ileri sürülebilir; bu tercih, delil toplama ve süre bakımından farklı sonuçlar doğurur.
Bu metin yol gösterici bir çerçeve sunar; her evliliğin malvarlığı geçmişi farklıdır. Somut paylaşım hesabı için kayıtların bir avukatla birlikte değerlendirilmesi önerilir.