Mirasçılar arasında paylaşılamayan taşınmazlarda açılan ortaklığın giderilmesi davası, çoğu zaman "hangi davayı açmam gerekiyor?" sorusuyla başlar. TMK'nın miras ortaklığına ilişkin hükümleri ile HMK'nın usul kuralları birlikte okunmadığında dosya, esasa girilmeden şekil yönünden tıkanabilir. Aşağıda dava türünün doğru belirlenmesi, başvuru sırası ve verilen karara itiraz aşamasında en çok zarar veren delil eksikliği başlıkları ele alınmaktadır.
Miras Paylaşımı mı, Paydaşlığın Giderilmesi mi?
Ortaklığın kaynağı iki farklı hukuki durumdan doğabilir: terekeden gelen elbirliği mülkiyeti ya da sonradan kurulan paylı mülkiyet. Talebin hangisine dayandığı, tapu kaydı ve mirasçılık belgesi karşılaştırılarak netleştirilmelidir. Bazı dosyalarda paylaşımın önünde önce çözülmesi gereken bir uyuşmazlık bulunur; örneğin tapu iptali, muris muvazaası veya tenkis iddiası varsa, bunların ayrı bir davanın konusu olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Ortaklığın giderilmesi talebi bu tartışmaları kendi içinde çözmez.
Aynen Bölme Talebini Kâğıda Dökmek
Uygulamada taraflar çoğunlukla "satılmasın, bölünsün" der; ancak aynen bölmenin mümkün olduğunu ortaya koyan somut belge sunulmaz. Oysa bu talebin karşılığı, imar durumu yazısı, ifraz edilebilirlik bilgisi, kadastro paftası, yapı kayıt ve eklenti durumu gibi kayıtlarla desteklenmelidir. Keşif ve bilirkişi incelemesi talep edilirken hangi hususun aydınlatılmasının istendiği ayrı ayrı yazılmazsa, rapor genel kalır ve satışa karar verilmesi ihtimali güçlenir.
Delil Eksikliğinin En Sık Görüldüğü Noktalar
- Payların güncel oranını gösteren tapu kaydının dosyaya sunulmaması
- Taşınmaz üzerindeki muhdesatın kime ait olduğunun belgelendirilmemesi
- Kira geliri ve kullanım durumuna ilişkin kayıtların toplanmaması
- Tebligata esas mirasçı adreslerinin araştırılmaması
- Aynen bölme iddiasının teknik veriyle değil sadece beyanla ileri sürülmesi
Başvuru ve İtiraz Sırası
- Tapu, veraset ve nüfus kayıtları toplanır; paydaş listesi tamamlanır.
- Görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğu gözetilerek dava dilekçesi hazırlanır.
- Aynen bölme birinci, satış suretiyle paylaşma ikinci talep olarak kademeli yazılır.
- Keşif ve bilirkişi incelemesi için sorulacak sorular önceden listelenir.
- Rapora karşı beyan süresi kaçırılmadan gerekçeli itiraz sunulur.
Rapora ve Karara Karşı Ne Yapılabilir?
Bilirkişi raporuna itiraz edilirken "kabul etmiyoruz" demek yeterli değildir; raporun hangi verisinin eksik, hangi kabulünün dosyadaki belgeyle çeliştiği tek tek gösterilmelidir. Ek rapor veya yeni heyet talebi de bu gerekçeye dayandırılmalıdır. Karar aşamasında ise satış bedelinin paylaştırma esası, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin paylara dağıtımı ayrıca denetlenmelidir; kanun yoluna başvururken bu kalemlerin de itiraz kapsamına alınması gerekir.
Burada anlatılanlar genel nitelikte bilgilendirmedir. Taşınmazın niteliği, paydaş sayısı ve dosyadaki ek uyuşmazlıklar sonucu değiştirebileceğinden, kendi olayınız için bir avukatla görüşerek değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.