Miras bırakanın ölümüyle terekedeki taşınmazlar mirasçılar arasında elbirliği mülkiyetine tabi olur; mirasçılardan hiçbiri tek başına satış yapamaz, payını serbestçe devredemez. Ortaklığın giderilmesi talebi bu kilidi açmak için kullanılır. Ancak dosyanın kaderini belirleyen asıl nokta, talebin hangi dava türüyle ve hangi mahkemede ileri sürüldüğüdür. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte yanlış merciye yapılan başvuru, çoğu zaman esasa hiç girilmeden zaman kaybına yol açar.
Önce Talebi Doğru Adlandırın
Terekeye ilişkin talepler uygulamada sık karıştırılır. Miras taksimi (paylaşma) davası tereke unsurlarının bütün olarak bölüştürülmesini hedefler. Ortaklığın giderilmesi ise belirli bir malın aynen bölünmesini ya da satılarak bedelinin paylaştırılmasını amaçlar. Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi bunlardan daha dar, ara nitelikte bir taleptir. Dilekçede hangi sonucun istendiği net değilse mahkeme talebi aydınlatma davetiyle vakit geçer, dosya esasa geçmeden ilerlemez.
Görevli ve Yetkili Mahkeme: En Sık Yapılan Merci Hatası
Ortaklığın giderilmesi talepleri taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinin alanındadır. Buna rağmen dosyanın asliye hukuk mahkemesine ya da mirasçılardan birinin yerleşim yeri mahkemesine açıldığı görülür. Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildiğinde dosya kendiliğinden yürümez; kararın kesinleşmesinin ardından süresi içinde başvuruyla dosyanın yeni mahkemeye gönderilmesi istenmelidir. Bu adım atlandığında dava açılmamış sayılabilir ve baştaki tüm emek boşa gider.
Takvimi Belgeye Değil Tarihe Bağlamak
Süre planı, mirasçılık belgesinin alınmasıyla başlar. Tapu kayıtları, kadastro paftası, varsa muvakkat imar durumu ve taşınmazın fiilî kullanım bilgisi aynı dosyada toplanmalıdır. Ortaklığın giderilmesinde tüm mirasçıların davada yer alması gerekir; adresi bilinmeyen ya da yurt dışında bulunan mirasçı varsa tebligat süreci aylar alabilir. Bu nedenle adres araştırması dilekçe aşamasında başlatılmalı, tebligat çıkış ve iade tarihleri tek bir tabloda izlenmelidir.
Satış Aşamasında Kaçırılan Kısa Süreler
- Aynen taksimin mümkün olup olmadığına dair keşif ve bilirkişi raporuna karşı beyan süresi
- Satış suretiyle giderilmesine karar verilirse satış memurluğu işlemlerine karşı şikâyet süresi
- İhale sonrası ihalenin feshi taleplerinin icra mahkemesine yöneltilmesi gereği
- Paydaşlardan birinin önalım veya öncelik iddiasının zamanında ileri sürülmesi
Bu aşamada itirazların mahkemeye değil satışı yürüten mercie ya da icra mahkemesine yöneltilmesi gerekebilir; merci karışıklığı en çok burada hak kaybı doğurur.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her tereke dosyasının kendi özellikleri vardır. Mirasçı sayısı, taşınmazın niteliği ve önceki paylaşım işlemleri süreci kökten değiştirebilir; adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.