Miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar, mirasçıların saklı payını zedelediğinde tenkis tartışması gündeme gelir. TMK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, ortaklığın giderilmesi talebiyle tenkis iddiasının nasıl sıralanacağı dosyanın seyrini belirler. Uygulamada sık yapılan hata, iki talebi aynı dilekçede birbirine karıştırmaktır.
Kazandırmanın Niteliğini Belirlemek
Tenkis tartışmasının başlangıç noktası, yapılan işlemin gerçek bir satış mı yoksa bağış niteliğinde bir devir mi olduğudur. Tapuda satış olarak gösterilen bir devirde bedelin fiilen ödenip ödenmediği, banka kayıtları ve devralanın o tarihteki mali durumu üzerinden incelenir. Bedelin ödendiğine dair kayıt bulunmaması tek başına yeterli olmasa da, diğer belgelerle birlikte güçlü bir gösterge oluşturur.
Delil Dosyasında Toplanacak Kayıtlar
- Miras bırakanın tüm taşınmazlarına ilişkin tapu kayıtları ve akit tabloları
- Devir tarihlerine yakın döneme ait banka hesap hareketleri
- Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi ile açılma tutanağı
- Devralan mirasçının o dönemdeki gelir ve vergi kayıtları
- Taşınmazın devir tarihindeki ve ölüm tarihindeki değerine ilişkin belgeler
Değerlendirme Anı Neden Ayrı Tutulur
Tenkis hesabında dikkate alınan değer ile devir sırasındaki bedel çoğu zaman farklıdır. Bu nedenle bilirkişi incelemesi talep edilirken, hangi tarihteki değerin esas alınmasının istendiği açıkça belirtilmelidir. Talebin bu şekilde ayrıştırılmaması, raporun eksik düzenlenmesine ve yeni bir inceleme için zaman kaybına yol açar.
Vasiyetnamenin Tebliği ve Süre Riski
Vasiyetnamenin açılıp okunmasının ardından ilgililere yapılan tebligat, itiraz ve iptal taleplerinde sürenin başlangıcını oluşturur. Tebligatın adres eskiliği nedeniyle geç yapılması, mirasçının haberdar olduğu andan itibaren hareket etmesini gerektirir; bu durumda öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı önceden düşünülmelidir. Mirasçılık belgesi alınması, tereke tespiti talebi ve tenkis dava dilekçesinin hazırlanması ayrı ayrı takvime bağlanmalıdır.
Ortaklığın Giderilmesi ile İlişkinin Kurulması
Paylaşım davası devam ederken tenkis iddiasının ileri sürülmesi, dosyanın bekletilmesi sonucunu doğurabilir. Bu nedenle hangi talebin önce sonuçlanmasının menfaate uygun olduğu baştan değerlendirilmelidir. Terekede birden fazla taşınmaz varsa, tümü için tek bir strateji yerine taşınmaz bazında ayrı bir yaklaşım daha isabetli olabilir.
Bu açıklamalar yalnızca genel bilgi amacıyla sunulmuştur. Mirasçı sayısı, kazandırmanın tarihi ve terekenin yapısı sonuca doğrudan etki ettiğinden, dava yolu seçilmeden önce belgelerin bütün hâlinde incelenmesi gerekir.