Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklarda iki talep sıklıkla aynı anda gündeme gelir: terekedeki taşınmazlarda ortaklığın sona erdirilmesi ve saklı payı zedelenen mirasçının tenkis talebi. Bu iki talep aynı olaydan doğsa da TMK ve HMK bakımından farklı mahkemelerin görev alanına girer. Sıralamayı yanlış kurmak, hem emek hem süre kaybı doğurur.
İki Talep, İki Ayrı Mahkeme
Ortaklığın giderilmesi davası sulh hukuk mahkemesinde görülürken, saklı payın zedelendiği iddiasıyla açılan tenkis davası asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Her iki talebi tek dilekçede birleştirmek, dosyanın tefrik edilmesine ya da bir kısmı yönünden görevsizlik kararı verilmesine yol açar. Doğru yaklaşım, terekenin kapsamını netleştirip hangi talebin öncelikli olduğuna karar vermektir.
Hangi Talep Önce Gelmeli
- Muris tarafından yapılan devirler saklı payı zedeliyorsa, önce tenkis sonucuna göre pay oranları netleşir.
- Paylar tartışmalı değilse doğrudan ortaklığın giderilmesine gidilebilir.
- Terekede borç ve alacaklar belirsizse, önce terekenin tespiti sağlıklı bir zemin kurar.
Saklı Pay Hesabında Gözden Kaçan Kalemler
Tenkis hesabı yalnızca ölüm anındaki malvarlığına bakılarak yapılmaz; murisin sağlığında yaptığı ve kanunen hesaba katılması gereken kazandırmalar da denkleştirilir. Bu nedenle tapu devirleri, banka hareketleri ve şirket pay devirleri geriye dönük olarak taranmalıdır. Devrin görünürde satış olması tek başına belirleyici değildir; bedelin gerçekten ödenip ödenmediği ayrıca değerlendirilir.
Süre Baskısı Nerede Doğar
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine ve mirasın açılmasına bağlanan sürelere tabidir ve bu süreler hak düşürücü niteliktedir. Öğrenme anının belgelenmesi bu yüzden kritiktir: tapu kaydının hangi tarihte alındığı, mirasçılık belgesinin ne zaman çıkarıldığı ve murisin devir işlemlerinin ne zaman görüldüğü dosyada gösterilebilmelidir. Ortaklığın giderilmesi tarafında ise süre baskısı daha çok tebligat ve satış aşamasında ortaya çıkar.
Dosya Kurulurken Toplanacak Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi örneği.
- Murise ait taşınmazların tapu kayıtları ve geriye dönük devir listesi.
- Banka hesap dökümleri ile devirlere ilişkin ödeme kayıtları.
- Terekeye dahil borçları gösteren belgeler.
Bu içerik genel bilgi amaçlıdır. Terekenin yapısı, devirlerin niteliği ve mirasçı sayısı süreci belirgin biçimde değiştirebileceğinden, dava yolunu seçmeden önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.