Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar ve terekedeki mallar üzerinde tek başına tasarruf edilemez. Ortaklığın giderilmesi talebi bu düzeni sona erdirmeye yöneliktir; ancak mirasçılardan biri saklı payının zedelendiğini düşünüyorsa, önce bu iddianın çözülmesi gerekir. TMK ve HMK ekseninde kurulan bu rehber, iki talebin sırasını ve delil eksikliği riskini konu alıyor.
Neden Sıralama Önemlidir?
Saklı pay iddiası, terekenin gerçek büyüklüğüne ilişkindir. Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirlerin bir kısmı, saklı paylı mirasçıların payını zedeleyecek nitelikteyse tenkis gündeme gelir. Bu iddia sonuçlanmadan yapılan bir paylaşım, eksik bir tereke üzerinden gerçekleşir. Buna karşılık saklı pay tartışması olmayan dosyalarda paylaşımı beklemeye almak da gereksiz gecikme yaratır. Bu nedenle ilk aşamada terekenin kapsamı netleştirilmelidir.
Terekenin Kapsamını Ortaya Koyan Kayıtlar
- Tapu müdürlüğünden alınacak, miras bırakan adına kayıtlı ve kayıtlıyken devredilmiş taşınmazların dökümü
- Devir işlemlerinin resmi senetleri; satış görünen devirlerde bedelin ödendiğine dair kayıtların bulunup bulunmadığı
- Banka hesap hareketleri ve ölüm tarihine yakın dönemdeki para çıkışları
- Trafik ve ticaret sicili kayıtları ile şirket pay defteri örnekleri
- Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi ile açılış tutanağı
Muris Muvazaası ile Tenkisi Karıştırmamak
Uygulamada en sık görülen hata, mirastan mal kaçırma iddiası ile saklı payın zedelenmesi iddiasının aynı şeymiş gibi ileri sürülmesidir. Bu iki talebin dayandığı olgular, sonuçları ve ispat yükü birbirinden farklıdır. Devrin görünürdeki işlemle gerçek iradenin örtüşmediği iddiası ayrı, kanunen serbestçe tasarruf edilebilecek kısmın aşıldığı iddiası ayrı biçimde gerekçelendirilmelidir. İkisi bir arada gündeme gelecekse, hangi devir bakımından hangi iddianın ileri sürüldüğü tabloya bağlanmalıdır.
Paylaşım Aşamasına Geçildiğinde
- Tüm mirasçıların davada yer aldığı, mirasçılık belgesi üzerinden doğrulanır.
- Aynen paylaşımın mümkün olduğu düşünülüyorsa denkleştirme önerisi sayısal olarak sunulur.
- Değerleme raporuna itiraz için tanınan kısa süre takvime işlenir.
- Satışa karar verilmesi hâlinde mirasçıların önalım benzeri talepleri ile satış işlemlerinin takibi planlanır.
Bilgilendirme
Bu metin genel çerçeve sunmaktadır. Terekenin içeriği, yapılan devirlerin tarihi ve mirasçıların sayısı stratejiyi tümüyle değiştirebilir; talep sırasını belirlemeden önce miras hukuku alanında çalışan bir avukattan görüş alınması yerinde olur.