Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamadığında sıklıkla tek bir yol bilinir: ortaklığın giderilmesi davası. Oysa terekedeki mal çeşitliliğine ve mirasçıların beklentisine göre birden fazla seçenek bulunur ve bu seçim, sürecin kaç yıl süreceğini ve kimin ne alacağını doğrudan belirler. TMK ve HMK ekseninde bu rehber, miras ortaklığında dava türü seçimini ele alır.
Elbirliği Mülkiyetinden Çıkış Seçenekleri
Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti doğar; bu yapıda kural olarak birlikte hareket edilmesi gerekir. Bu yapıdan çıkmanın üç ana yolu vardır: mirasın paylaştırılmasına yönelik dava, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi ve ortaklığın giderilmesi. İlk seçenek terekenin bütününü kapsayan bir denkleştirme imkânı sunarken, üçüncüsü belirli bir malın satış ya da aynen taksim yoluyla paylaşılmasına odaklanır. İkinci yol ise çoğu zaman ara bir adımdır ve sonraki tasarrufları kolaylaştırır.
Terekede Birden Fazla Malvarlığı Varsa
Tereke bir taşınmaz, bir araç, banka hesapları ve şirket payından oluşuyorsa her kalem için ayrı ayrı dava açmak süreci parçalar. Bu tür dosyalarda terekenin bütün olarak ele alındığı bir paylaştırma talebi, denkleştirme ve mahsup imkânı verdiği için genellikle daha bütünlüklü sonuç üretir. Buna karşılık uyuşmazlık tek bir taşınmaz üzerinde yoğunlaşmışsa, kapsamı dar tutmak süreyi kısaltır.
Seçimin Sonuca Etkisi
- Satış yoluyla paylaşmada taşınmaz açık artırmaya çıkar ve elde edilen bedel piyasa değerinin altında kalabilir
- Aynen taksim talebi, taşınmazın bölünebilir olması ve imar mevzuatına uygunluk gerektirir
- Denkleştirme talepleri, sağlığında yapılan kazandırmaların belgelenmesine bağlıdır
- Bazı mirasçıların yurt dışında olması tebligat ve temsil planlaması gerektirir
Dosyayı Hazırlarken
- Mirasçılık belgesini alarak pay oranlarını netleştirin
- Tereke kalemlerini taşınır, taşınmaz, alacak ve borç başlıkları altında listeleyin
- Taşınmazlar için tapu kaydı, imar durumu ve varsa kat mülkiyeti bilgisini toplayın
- Miras bırakanın sağlığındaki devir ve bağışlarına ilişkin kayıtları çıkarın
- Tereke borçlarını ve ödenmiş masrafları belgeleriyle ayrı bir tabloda gösterin
Kapanış
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir. Mirasçı sayısı, terekedeki malların niteliği ve mirasçılar arasındaki geçmiş işlemler doğru dava türünü değiştirebileceğinden, dava açmadan önce tereke tablosunu bir avukatla birlikte çıkarmanız isabetli olur.